Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, Somali'de yaklaşık 6 milyon kişi akut açlıkla karşı karşıya. Şiddetli kuraklık, devam eden çatışmalar ve insani yardım fonlarındaki kesintiler, ülkeyi dünyanın en kötü yetersiz beslenme krizlerinden birine sürüklüyor. Sivil toplum kuruluşu Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), durumun alarm verici boyutlara ulaştığını ve acil müdahale gerektiğini vurguluyor.
Kuraklık ve Çatışmalar Açlığı Derinleştiriyor
Somali, son yıllarda yaşanan en şiddetli kuraklıklardan birini yaşıyor. Ülke genelinde milyonlarca insan, su ve gıda kaynaklarına erişimde büyük zorluklarla karşılaşıyor. İklim değişikliğinin etkisiyle yağış rejimlerinin bozulması, tarım ve hayvancılığı olumsuz etkiliyor. Bu durum, kırsal kesimde yaşayan toplulukların yaşam kaynaklarını kaybetmesine yol açıyor.
Bununla birlikte, ülkedeki güvenlik durumu da oldukça kırılgan. El Şebab örgütü ile hükümet güçleri arasındaki çatışmalar, birçok bölgede insanların yerinden edilmesine neden oluyor. Yerinden edilen bu insanlar, yardım kuruluşlarının ulaşımını zorlaştıran güvenlik riskleri altında yaşam mücadelesi veriyor. Çatışmalar, insani yardım koridorlarını kapatarak yardımların bölgelere ulaşmasını engelliyor.
MSF, Somali'deki durumu yakından izliyor. Örgüt, özellikle çocukların durumunun kritik olduğunu belirtiyor. Yaklaşık iki milyon çocuğun acil düzeyde yetersiz beslenme ile karşı karşıya olduğu tahmin ediliyor. MSF yetkilileri, bu çocukların birçoğunun tedavi edilmezse yaşamını yitirebileceği uyarısında bulunuyor. Örgüt, uluslararası topluma seslenerek acil yardım çağrısı yapıyor.
İnsani Yardım Fonlarındaki Kesintiler Krizi Derinleştiriyor
Somali'deki insani kriz, küresel ölçekte yeterli ilgiyi görmüyor. Uluslararası bağışçıların yardım fonları, diğer krizlere kıyasla sınırlı kalıyor. BM, 2023 yılı için Somali'deki insani yardım planı için gereken fonların yalnızca üçte birini toplayabildiğini açıkladı. Bu fon eksikliği, yardım kuruluşlarının operasyonlarını kısmasına neden oluyor. Gıda dağıtım programları azaltılırken, sağlık hizmetleri ve beslenme merkezleri kapanma riskiyle karşı karşıya kalıyor.
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), Somali'deki durumun karmaşık bir kriz olduğunu belirtiyor. Kuraklık, çatışmalar ve ekonomik istikrarsızlığın birleşimi, milyonlarca insanı insani yardıma bağımlı hale getiriyor. Ülke, ayrıca son yıllarda yaşanan sel felaketlerinin de etkisiyle tarım alanlarını kaybetti. Bu da gıda üretimini daha da düşürdü.
Uzmanlar, Somali'deki krizin önümüzdeki aylarda daha da kötüleşebileceği konusunda uyarıyor. İklim tahminleri, yağışların mevsim normallerinin altında kalabileceğini gösteriyor. Bu durum, kuraklığın daha da şiddetlenmesine ve kıtlığın kapıya dayanmasına yol açabilir. 2011 yılında yaşanan ve yaklaşık 260 bin kişinin ölümüne neden olan kıtlığın benzeri bir felaketin yaşanmaması için önlemler alınması kritik önemde.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Somali'deki açlık krizi, yalnızca ülkenin değil, Doğu Afrika bölgesinin de sorunu. Bölge genelinde görülen kuraklık, Etiyopya ve Kenya gibi komşu ülkeleri de etkiliyor. Ancak Somali, siyasi istikrarsızlık ve güvenlik sorunları nedeniyle durumun en ağır yaşandığı ülke konumunda. Bölgedeki gıda güvenliği, iklim değişikliğinin etkileriyle giderek daha kırılgan hale geliyor.
Küresel düzeyde ise, gıda fiyatlarındaki artış ve tedarik zincirlerindeki aksaklıklar, krizin derinleşmesine katkıda bulunuyor. Rusya-Ukrayna savaşı, tahıl ihracatını olumsuz etkileyerek dünya genelinde gıda fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Bu da Somali gibi gıda ithalatına bağımlı ülkelerde ithalat maliyetlerini artırdı. Somali, bu nedenle gıdaya erişimde zorluk çeken ülkelerin başında geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Somali ile tarihsel bağları olan ve son yıllarda insani yardım alanında en aktif ülkelerden biridir. Türkiye, Somali'ye yönelik kalkınma yardımları ve acil insani yardım programları yürütmektedir. Bu kriz, Türkiye'nin Somali'deki etkisini artırma fırsatı sunabilir. Türkiye, Somali'deki istikrarın sağlanması ve insani krizin aşılması için uluslararası toplumu harekete geçirmeye çalışabilir. Ayrıca, Türk Kızılayı ve diğer STK'ların bölgedeki faaliyetleri, Türkiye'nin yumuşak gücüne katkı sağlamaktadır. Ancak bu tür krizler, küresel bir sorumluluk gerektirdiğinden Türkiye'nin öncülük ettiği insani diplomasi girişimleri önem kazanmaktadır.
