Somali'nin başkenti Mogadişu'da görev yapan Afrika Birliği barış gücü misyonu (ATMIS), ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) desteğini engellemesiyle geleceğini kaybetme riskiyle karşı karşıya. İki ayrı belgeye göre Washington, 2025 yılı başından itibaren BM'nin Afrika Birliği'nin Somali'deki barış operasyonuna lojistik, mali ve teknik destek sağlamasına izin vermeyeceğini bildirdi. Yetkililer, bu kararın misyonun sonunu getirebileceğini belirtiyor. ATMIS, El-Kaide bağlantılı Eş-Şebab militanlarına karşı mücadelede Somali hükümetine kritik destek sağlıyor.
Gelişmenin arka planı: ABD'nin veto gerekçeleri
ABD yönetimi, BM'nin Afrika Birliği barış gücüne desteğini sonlandırma kararını, misyonun etkinliğini ve mali sürdürülebilirliğini gerekçe göstererek savunuyor. Ancak diplomatik kaynaklar, kararın arkasında daha geniş bir stratejik değişim olabileceğini ileri sürüyor. Washington'un Afrika Boynuzu'ndaki askeri varlığını azaltma eğiliminde olduğu, bölgesel güçlerin sorumluluğu üstlenmesini istediği belirtiliyor.
Somali hükümeti ve Afrika Birliği, ABD'nin kararına sert tepki gösterdi. Mogadişu yönetimi, Eş-Şebab'ın hâlâ geniş kırsal alanları kontrol ettiğini ve misyonun sona ermesinin güvenlik kazanımlarını tersine çevirebileceğini vurguluyor. Afrika Birliği ise barış gücünün yerine geçecek bir Somali güvenlik yapısının henüz hazır olmadığını savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Somali'de istikrar arayışı
Somali, 1990'lardan bu yana iç savaş, korsanlık ve terörle mücadele ediyor. ATMIS, 2007'den beri ülkede görev yapıyor ve Eş-Şebab'a karşı en önemli askeri güç konumunda. Misyonun sona ermesi, bölgesel güç dengesini de etkileyecek. Etiyopya, Kenya ve Cibuti gibi komşu ülkeler, Somali'deki istikrarsızlığın kendilerine sıçramasından endişe ediyor. BM Güvenlik Konseyi'nin konuyla ilgili önümüzdeki haftalarda acil toplanması bekleniyor.
ABD'nin veto kararı, aynı zamanda Afrika'da barış operasyonlarının BM finansmanıyla yürütülmesi konusunda tartışmaları da alevlendirdi. Bazı uzmanlar, bunun Afrika Birliği misyonlarının tamamen bölgesel kaynaklarla finanse edilmesi yönünde bir baskı unsuru olabileceğini düşünüyor. Ancak Afrika ülkeleri, bu tür misyonlar için yeterli mali kapasiteye sahip olmadıklarını ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Somali'de uzun yıllardır diplomatik, askeri ve kalkınma alanlarında aktif bir rol oynuyor. Özellikle askeri eğitim ve altyapı projeleriyle öne çıkan Türkiye, Mogadişu'da büyükelçilik ve askeri üs bulunduruyor. ABD'nin BM desteğini çekmesi, Eş-Şebab'a karşı mücadelede bölgesel istikrarı zayıflatabilir ve Türkiye'nin Somali'deki güvenlik stratejisini yeniden değerlendirmesine yol açabilir. Kısa vadede, Türkiye'nin ATMIS'in boşluğunu doldurmak için askeri varlığını artırması beklenmese de, Somali'deki krizin derinleşmesi Ankara'nın Afrika Boynuzu'ndaki nüfuz mücadelesinde daha fazla sorumluluk üstlenmesini gerektirebilir.
