Solomon Adaları Başbakanı Jeremiah Manele, selefi tarafından imzalanan ve kamuoyundan gizlenen Çin güvenlik paktını yeniden değerlendireceklerini duyurdu. Manele, pazartesi günü yaptığı açıklamada, anlaşmanın şeffaflık ve ulusal çıkarlar çerçevesinde ele alınacağını belirtti. Pasifik adası ülkesi, 2022 yılında Pekin ile imzaladığı güvenlik anlaşmasıyla bölgede ABD ve Avustralya’nın endişelerine yol açmıştı. Yeni başbakan, anlaşmanın gözden geçirilmesi sürecinde tüm tarafların çıkarlarının dikkate alınacağını ifade etti.
Gelişmenin arka planı: Gizli paktın perde arkası
Solomon Adaları, 2022 yılında dönemin Başbakanı Manasseh Sogavare yönetiminde Çin ile kapsamlı bir güvenlik iş birliği anlaşması imzalamıştı. Anlaşmanın detayları kamuoyundan gizli tutulurken, bu durum Avustralya ve ABD başta olmak üzere bölge ülkelerinde ciddi rahatsızlık yaratmıştı. Çin’in Pasifik’te askeri varlığını artırdığı endişeleri, özellikle 2023 yılında Çin polisinin Solomon Adaları’na konuşlandırılmasıyla daha da büyümüştü.
Seçimler sonrası göreve gelen Manele, seçim kampanyasında anlaşmayı gözden geçirme sözü vermişti. Yeni başbakan, geçtiğimiz hafta Avustralya ve Yeni Zelanda ile görüşmeler yaparak bölgesel güvenlik konularını ele aldı. Bu görüşmelerde, Solomon Adaları’nın geleneksel ortaklarıyla bağlarını güçlendirme eğiliminde olduğu sinyali verildi. Ancak Manele, Çin ile ilişkilerin de önemini koruduğunu, sadece daha şeffaf ve dengeli bir politika izleneceğini belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut: Pasifik’te güç mücadelesi
Solomon Adaları’nın bu hamlesi, Pasifik Okyanusu’nda artan Çin-ABD rekabetinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Çin, Pasifik ada ülkeleriyle yaptığı güvenlik ve altyapı anlaşmalarıyla bölgede nüfuzunu artırmaya çalışırken, ABD ve müttefikleri de bu girişimlere karşı kendi ortaklıklarını güçlendiriyor. Avustralya, geçtiğimiz yıl Solomon Adaları’na 50 milyon dolarlık bir güvenlik yardımı paketi sunmuştu.
Uzmanlar, Solomon Adaları’ndaki bu değişimin diğer Pasifik ülkelerini de etkileyebileceğini belirtiyor. Özellikle Fiji, Papua Yeni Gine ve Vanuatu gibi ülkeler, Çin ile ABD arasında denge politikası izlemeye çalışıyor. Manele’nin attığı adım, bu ülkelere de Çin anlaşmalarının sorgulanabileceği mesajı verebilir. Öte yandan Çin, Solomon Adaları’nı kaybetme riskine karşı diplomatik baskıyı artırabilir; ancak bölgedeki ekonomik yatırımları da elinde güçlü bir koz olarak tutuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Pasifik bölgesinde doğrudan bir varlığa sahip olmasa da, Çin’in küresel genişlemesi ve ABD ile rekabeti, Türk dış politikasını dolaylı olarak etkiliyor. Solomon Adaları’nın Çin ile güvenlik paktını sorgulaması, Asya-Pasifik’teki güç dengelerinde bir değişim sinyali olabilir. Türkiye, Hint-Pasifik stratejisi kapsamında bölge ülkeleriyle ilişkilerini geliştirme çabasında; bu nedenle bu tür gelişmeler, Türkiye’nin bölgeye yönelik diplomatik ve ekonomik girişimlerinde dikkate alınabilir. Ayrıca, Çin’in Asya-Pasifik’te karşılaştığı direnç, Türkiye’nin Çin ile ilişkilerinde denge arayışına ışık tutabilir.
