Küresel iş dünyasında son dönemde fark edilir bir dil değişimi yaşanıyor. Şirketler, verdikleri her kararı, attıkları her adımı "bilinçli bir tercih" olarak sunma eğilimindeler. Özellikle kurumsal açıklamalarda ve CEO mesajlarında sıklıkla duyulan "with intention" (kasıtlı olarak, bilinçli bir şekilde) ifadesi, görünüşe bakılırsa bir iletişim trendi haline gelmiş durumda. Bu durum, "kasıtlılık" kavramının şirketler tarafından bir meşruiyet aracı olarak kullanıldığını, ancak bazı durumlarda bu vurgunun gereksiz veya abartılı bulunduğunu gösteriyor.
Gelişmenin Arka Planı: 'Kasıtlılık' Neden Yükseliyor?
İş dünyasında "with intention" ifadesinin yükselişi, birkaç faktöre dayanıyor. Öncelikle, 2008 finansal krizi ve ardından gelen çeşitli skandallar, tüketicilerin ve yatırımcıların şirketlere olan güvenini sarsmıştı. Pandemi, iklim krizi ve jeopolitik belirsizlikler bu güven erozyonunu derinleştirdi. Şirketler de bu kaybı telafi etmek için, kararlarının rastgele veya çıkara dayalı olmadığını, tam tersine titizlikle düşünülmüş ve etik temellere oturtulmuş olduğunu göstermek istiyor. "Bunu kasıtlı yapıyoruz" demek, hem paydaşlara bir hesap verebilirlik mesajı veriyor hem de markanın değerlerine bağlılığını vurguluyor.
Ancak uzmanlar, bu ifadenin aşırı kullanımının ters tepebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle birleşme ve satın alma gibi doğal olarak stratejik olan hamlelerde "kasıtlı" vurgusu yapmak, samimiyetsiz veya zoraki algılanabiliyor. Hatta bazı durumlarda, bu ifade kararın kendisinden çok, kararın satışına yönelik bir pazarlama taktiği olarak görülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu dil değişimi küresel bir olgu. Amerika ve Avrupa'daki büyük şirketler, ESG (çevresel, sosyal, yönetişim) raporlamalarında ve sürdürülebilirlik stratejilerinde "kasıtlı" dilini benimsiyor. Asya'da ise özellikle Japon ve Güney Koreli şirketler, uzun vadeli planlama kültürleri gereği bu ifadeyi daha doğal bir bağlamda kullanıyor. Bununla birlikte, sivil toplum kuruluşları, bu söylemin yeşil badana (greenwashing) gibi olumsuz uygulamaları gizlemek için kullanılabileceğine dikkat çekiyor.
Ekonomistler, "kasıtlılık" dilinin aslında bir güç gösterisi olduğunu savunuyor: Şirketler, kontrolün kendilerinde olduğunu ve piyasa koşullarına pasif bir şekilde tepki vermek yerine, onları şekillendirdiklerini ima ediyor. Ancak bu dil, küçük ve orta ölçekli işletmeler için bir ayrıcalık; onların seçenekleri genellikle daha sınırlı. Dolayısıyla "with intention" ifadesi, bir anlamda büyük sermayenin kendini ifade etme biçimi haline geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de büyük holdingler ve finans kuruluşları, küresel trendlere paralel olarak kurumsal iletişimlerinde "bilinçli tercih" vurgusunu artırıyor. Özellikle sürdürülebilirlik raporlamaları ve yatırımcı sunumlarında bu dilin kullanıldığı görülüyor. Ancak Türk iş dünyasının kendine özgü dinamikleri göz önüne alındığında, bu ifadenin daha çok aile şirketlerinde "gelenekten gelen bilgelik" söylemiyle harmanlanarak kullanıldığı söylenebilir. Ekonomik kriz ortamında, "kasıtlılık" ifadesinin şirketler için bir güven tazeleme aracı olarak mı yoksa belirsizlikleri yönetme çabası olarak mı değerlendirildiği önemli. Türkiye'nin küresel tedarik zincirlerinde artan rolü, bu dilin benimsenmesini hızlandırabilir; ancak şeffaflık ve hesap verebilirlik sadece söylemde değil, uygulamada da gösterilmelidir.
