Sırbistan'da pazar günü yapılan parlamento seçimleri, 12 yıldır iktidarda olan otoriter lider Aleksandar Vučić için önemli bir sınav niteliğinde. Son iki yıldır hükümet ve kurumlardaki yolsuzluklara karşı düzenlenen protestoların ardından ortaya çıkan Öğrenci Listesi (Studentski list) hareketi, ilk kez seçimlere katılarak Vučić'in Sırp İlerleme Partisi'ne (SNS) karşı ciddi bir taban挑战ı oluşturuyor. Seçim sonuçları, ülkenin demokratik geleceği ve Avrupa Birliği ile ilişkileri açısından belirleyici olacak.
Protestolardan Sandığa: Öğrenci Hareketinin Yükselişi
Öğrenci Listesi hareketi, 2023 yılında Novi Sad'ta bir tren istasyonunun çatısının çökmesi sonucu 16 kişinin ölümüyle başlayan ve hükümetin altyapı yolsuzluklarını protesto eden gösterilerden doğdu. Hareket, kısa sürede ülke çapında yayılarak farklı yaş gruplarından ve mesleklerden destekçi kazandı. Öğrenciler, hükümetin yolsuzlukla mücadelede samimi olmadığını ve yargının bağımsızlığını yitirdiğini savunuyor. Seçim kampanyasında şeffaflık, hesap verebilirlik ve gençlerin ülkeden göçünü durdurma vaatleri ön plana çıktı.
Vučić ise seçim kampanyasında ekonomik istikrar ve altyapı projeleri üzerinden oy istedi. Ancak muhalefet, hükümetin seçim sürecinde devlet kaynaklarını kullanarak ve medyayı kontrol ederek adil olmayan bir avantaj sağladığını belirtiyor. Uluslararası gözlemciler de seçim kampanyasının özgürlüğü konusunda endişelerini dile getirdi.
Vučić'in 12 Yıllık İktidarı ve Bölgesel Dengeler
Aleksandar Vučić, 2014'ten bu yana başbakan ve ardından cumhurbaşkanı olarak Sırbistan'ı yönetiyor. Döneminde ülke, Avrupa Birliği üyeliği sürecinde ilerleme kaydetmekle birlikte, Rusya ile yakın ilişkilerini de sürdürdü. Vučić, Batı ile Rusya arasında dengeli bir politika izleyerek Sırbistan'ın enerji ihtiyacını Rus gazıyla karşılarken, aynı zamanda AB ile ticari anlaşmalar imzaladı. Ancak eleştirmenler, iktidarının otoriter bir çizgiye kaydığını, muhalefet ve sivil toplum üzerindeki baskıların arttığını savunuyor.
Bu seçimler, Sırbistan'ın dış politika yönelimi açısından da kritik. Öğrenci Hareketi, AB yanlısı bir çizgi izleyerek ülkenin Avrupa-Atlantik kurumlarına daha sıkı entegrasyonunu savunuyor. Vučić ise Rusya ve Çin ile ilişkileri koruyarak çok yönlü bir diplomasi yürütüyor. Seçim sonucu, Sırbistan'ın Kosova ile normalleşme sürecini ve bölgesel istikrarı da etkileyebilir.
Seçimlere katılım oranının yüksek olması bekleniyor. Sandık çıkış anketleri, Vučić'in partisinin önde olduğunu ancak Öğrenci Listesi'nin parlamentoda önemli bir temsil elde edebileceğini gösteriyor. Kesin sonuçların birkaç gün içinde açıklanması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan'daki seçimler, Türkiye'nin Balkanlar'daki ekonomik ve diplomatik çıkarları açısından yakından takip ediliyor. Vučić yönetimi, Türkiye ile ticaret ve yatırım ilişkilerini güçlendirmiş, özellikle inşaat ve altyapı projelerinde Türk şirketleri önemli rol oynamıştı. Olası bir iktidar değişikliği, Türk yatırımcılar için belirsizlik yaratabilir; ancak Öğrenci Hareketi'nin AB yanlısı tutumu, bölgesel istikrar ve Türkiye-AB ilişkileri bağlamında yeni fırsatlar da doğurabilir. Türkiye, Sırbistan'ın istikrarını ve toprak bütünlüğünü desteklemeye devam edecek, ancak yeni hükümetin Kosova politikası ve Rusya ile ilişkileri dikkatle izlenecek.
