Belgrad'da 22 Ekim'de yaşanan olay, Sırbistan'da seçim öncesi tırmanan baskı ortamının son örneği oldu. Aktivist Marko Marjanovic, süpermarketten dönerken maskeli polisler tarafından aracına zorla bindirilerek polis karakolunun bodrum katına götürüldü ve iki gün boyunca parlak ışıklar altında hücrede tutuldu. Marjanovic'in avukatı, müvekkilinin işkenceye maruz kaldığını ve serbest bırakılmasının ardından tıbbi rapor aldığını belirtti. Olay, Sırbistan'da 17 Aralık'ta yapılması planlanan erken genel seçimler öncesinde muhalefet, sivil toplum ve bağımsız medya üzerindeki baskıların arttığı bir dönemde gerçekleşti.
Artan Baskı ve Şiddet Dalgası
Marjanovic'in deneyimi, Sırbistan'da son aylarda muhalif aktivistlere, gazetecilere ve seçim gözlemcilerine yönelik sistematik bir baskı kampanyasının parçası olarak görülüyor. İnsan hakları örgütleri, iktidardaki Sırp İlerleme Partisi (SNS) lideri ve Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic yönetimini, seçimleri kazanmak için devlet kaynaklarını kullanmak, muhalifleri sindirmek ve medyayı kontrol altına almakla suçluyor. Son haftalarda en az on aktivistin fiziksel saldırıya uğradığı, bazılarının evlerinin basıldığı ve tehdit edildiği bildirildi. Ayrıca bağımsız gazetecilere yönelik siber saldırılar da arttı; bazı gazetecilerin hesapları hacklendi ve özel bilgileri sosyal medyada yayınlandı.
Muhalefet partileri, bu tür olayların seçmen üzerinde korku yaratarak sandığa gitmelerini engellemeyi amaçladığını söylüyor. Uluslararası seçim gözlemcileri, özellikle kırsal bölgelerde ve başkent Belgrad dışında baskının daha yoğun olduğunu rapor ediyor. Avrupa Birliği ve ABD, Sırbistan'a seçimlerin adil ve özgür koşullarda yapılması çağrısında bulunurken, Sırbistan hükümeti suçlamaları reddediyor ve olayların münferit olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Sırbistan, Batı Balkanlar'ın en büyük ekonomisi ve bölgesel istikrarın kilit ülkesi konumunda. AB üyelik süreci devam eden Sırbistan'da demokratik gerileme, Brüksel'in genişleme politikası açısından endişe kaynağı. Ayrıca ülke, Rusya ile geleneksel bağlarını korurken Batı ile de ilişkilerini dengelemeye çalışıyor. Seçim öncesi şiddet ortamı, Sırbistan'ın uluslararası itibarını zedelerken, yatırımcı güvenini de olumsuz etkileyebilir. Bölgedeki diğer ülkelerde de benzer otoriter eğilimlerin güçlenmesi, Batı Balkanlar'da demokrasi standartlarının erozyona uğramasına yol açabilir.
Son dönemde Kosova ile yaşanan gerginlik ve Sırbistan'ın Rusya'ya yönelik yaptırımlara katılmaması, Batı'nın Belgrad'a yönelik baskısını artırıyor. Seçim sonrası oluşacak hükümetin, AB ile ilişkileri nasıl yöneteceği ve bölgesel istikrara katkısı merak konusu. Ayrıca Sırbistan'daki seçim sonuçları, göçmen krizi, enerji güvenliği ve organize suçla mücadele gibi konularda da belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sırbistan ile güçlü ekonomik ve siyasi ilişkilere sahip. İkili ticaret hacmi son yıllarda önemli ölçüde arttı; Türk şirketleri Sırbistan'da altyapı, bankacılık ve enerji sektörlerinde yatırımlar yapıyor. Sırbistan'daki istikrar, Türkiye'nin Balkanlar'daki ekonomik çıkarları için kritik. Seçim öncesi şiddet ortamı, Türk yatırımcılar için risk oluşturabilir ve bölgesel ticaret hatlarını etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, Batı Balkanlar'da arabuluculuk rolü üstlenerek bölgesel barışa katkı sağlamak istiyor. Sırbistan'da demokratik standartların zayıflaması, Türkiye'nin bölgedeki denge politikasını zorlaştırabilir. Ancak Türkiye, Sırbistan ile ilişkilerini her koşulda sürdürme eğiliminde.
