Sırbistan'ın İsrail ile birlikte yürüttüğü insansız hava aracı (İHA) üretim projesinin arkasında karmaşık bir ortaklık yapısı bulunuyor. Middle East Eye'ın haberine göre, projede Birleşik Krallık'ta kayıtlı bir şirket, Yunan asıllı bir iş insanı ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun eski avukatı David Shimron'un adı geçiyor. Sırbistan hükümeti projeyi yerli savunma sanayisinin güçlendirilmesi olarak sunarken, ortaklık yapısındaki belirsizlikler ve kilit isimlerin geçmişi soru işaretleri yaratıyor.
Projenin arka planı ve ortaklık yapısı
Sırbistan, son yıllarda savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltmak ve bölgesel askeri kapasitesini artırmak amacıyla İsrail ile çeşitli anlaşmalar imzaladı. Bu kapsamda geliştirilen İHA projesi, Sırp ordusunun keşif ve taarruz kabiliyetlerini güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak projenin finansmanı ve yönetiminde rol alan şirketlerin kimler olduğu konusunda şeffaflık bulunmuyor.
Habere göre, projede yer alan Birleşik Krallık merkezli şirketin hissedarları arasında Yunan iş insanı da bulunuyor. Daha da dikkat çekici olan, İsrail Başbakanı Netanyahu'nun uzun yıllar avukatlığını yapmış olan David Shimron'un projede danışman veya ortak olarak yer aldığı iddiası. Shimron, Netanyahu'nun yolsuzluk davalarında da adı geçen bir isim olarak biliniyor. Bu bağlantılar, projenin ticari bir girişimden çok siyasi ve stratejik çıkarlar etrafında şekillendiği yorumlarına yol açıyor.
Sırbistan Savunma Bakanlığı, konuyla ilgili sorulara doğrudan yanıt vermedi. İsrail tarafından yapılan açıklamalarda ise projenin özel sektör işbirliği olduğu ve hükümetler arası bir anlaşma olmadığı vurgulanıyor. Ancak projede yer alan şirketlerin İsrail savunma sanayisiyle olan bağlantıları, işin arkasında devlet desteğinin olabileceği şüphesini güçlendiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Sırbistan, Balkanlar'da Rusya ve Batı arasında dengeli bir dış politika izlemeye çalışırken, İsrail ile savunma işbirliğini derinleştirmesi dikkat çekiyor. İsrail, son yıllarda Sırbistan'a insansız hava araçları, füze sistemleri ve istihbarat teknolojileri satışı yaparak bölgedeki etkisini artırıyor. Bu proje, İsrail'in Avrupa'daki savunma pazarındaki payını genişletme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Öte yandan, projede adı geçen David Shimron'un Netanyahu ile olan yakın ilişkisi, İsrail iç siyasetindeki yolsuzluk tartışmalarını yeniden alevlendirebilir. Shimron, Netanyahu'nun denizaltı alımı skandalında da kilit isimlerden biriydi. Bu tür bağlantılar, İsrail'in savunma ihracatındaki şeffaflık eksikliğine dair eleştirileri artırıyor.
Yunanistan'ın da projede dolaylı olarak yer alması, Atina ile Belgrad arasındaki ilişkiler açısından ilginç bir boyut. Yunanistan ve Sırbistan, tarihsel olarak iyi ilişkilere sahip olsa da, son dönemde Kosova ve Bosna-Hersek konularında farklı pozisyonlarda bulunuyorlar. Bir Yunan iş insanının İsrail-Sırbistan ortak İHA projesinde yer alması, bölgesel ittifaklarda yeni bir denge arayışı olarak yorumlanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Balkanlar'da Sırbistan ile son yıllarda savunma sanayii dahil birçok alanda işbirliğini güçlendirdi. Sırbistan'ın İsrail ile İHA projesi, Türk savunma sanayisi için bölgedeki rekabeti artırabilir. Türkiye'nin kendi İHA'ları (Bayraktar TB2, Akıncı) bölgede ilgi görürken, Sırbistan'ın İsrail teknolojisine yönelmesi, Ankara'nın Belgrad nezdindeki etkisini sınırlayabilir. Ayrıca projede adı geçen isimlerin İsrail siyasetindeki tartışmalı geçmişi, Türkiye'nin İsrail ile olan gerilimli ilişkileri bağlamında dikkatle izlenmeli. Türkiye, Balkanlar'daki dengeleri gözeterek Sırbistan ile savunma işbirliğini derinleştirmeye devam edebilir.
