Singapur Hukuk Bakanlığı, eski apartman bloklarının toplu satışını (en-bloc) kolaylaştırmak için yeni bir yasa tasarısı hazırladı. Mevcut onay eşiklerinin 1999 yılından bu yana ilk kez gözden geçirileceği belirtilen açıklamada, kentsel yenileme ihtiyacının arttığı ve yaşlanan binaların yenilenmesi gerektiği vurgulandı. Bakanlık, 1999'da belirlenen yüzde 80'lik onay oranının, bugün çok daha yaşlı ve bakımsız durumda olan konutlar için gerçekçi olmadığını savunuyor. Yeni düzenleme ile bina yaşına göre kademeli olarak daha düşük eşikler uygulanması hedefleniyor.
Gelişmenin arka planı
Singapur'da toplu konut satışları, şehir devletinin arazi kullanımını optimize etme ve eskiyen binaları yenileme stratejisinin önemli bir parçası. 1999'da getirilen kurallara göre, bir apartmanın toplu satışı için kat maliklerinin en az yüzde 80'inin onayı gerekiyor. Ancak Bakanlık, o tarihten bu yana pek çok konutun önemli ölçüde yaşlandığını ve bu eşiğin yenileme süreçlerini yavaşlattığını belirtiyor. Önerilen yasa ile bina yaşına göre eşiklerin kademeli olarak düşürülmesi, örneğin 30 yıldan eski binalar için yüzde 70'e, 40 yıldan eski binalar için yüzde 60'a indirilmesi planlanıyor. Bu değişiklik, hem bina sakinlerinin yenilenme talebini artırmayı hem de şehir planlamasında daha hızlı dönüşümü amaçlıyor.
Bakanlığın açıklamasında, toplu satış süreçlerinde yaşanan anlaşmazlıkların uzun sürebildiği ve bunun kentsel dönüşüm projelerini aksattığı ifade edildi. Ayrıca, eski binaların deprem yönetmeliklerine uyum sağlama zorunluluğu ve bakım maliyetlerinin artması gibi faktörler, bu düzenlemeyi gerekli kılıyor. Önerinin, temmuz ayında parlamentoya sunulması bekleniyor. Yasa tasarısı, maliklerin haklarını korumak için bazı güvenceler içeriyor; örneğin, satış sürecinde bağımsız değerleme ve şeffaf pazarlık şartları aranacak.
Bölgesel veya küresel boyut
Singapur'un bu adımı, Asya-Pasifik genelinde hızla yaşlanan kentlerde kentsel dönüşümün nasıl yönetileceğine dair önemli bir örnek oluşturuyor. Bölgedeki birçok büyük şehir, artan nüfus ve sınırlı arazi nedeniyle eski binaların yenilenmesi konusunda benzer zorluklar yaşıyor. Hong Kong, Tokyo ve Seul gibi şehirlerde de benzer tartışmalar sürüyor. Singapur'un modeli, özellikle kat mülkiyeti hukuku ve kentsel planlama alanında diğer ülkelere ilham verebilir. Ayrıca, bu düzenleme, gayrimenkul yatırımcıları ve inşaat sektörü için de yeni fırsatlar yaratabilir; eski binaların yenilenmesi, ekonomik canlılığın korunmasına katkıda bulunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'daki bu düzenleme, Türkiye'deki kentsel dönüşüm tartışmalarına ışık tutuyor. Türkiye'de özellikle deprem riski nedeniyle eski binaların yenilenmesi kritik önem taşıyor. Ancak, Türkiye'deki mevzuat, Singapur'daki gibi tek bir toplu satış eşiği yerine, belirli bir çoğunluk ve afet riski gibi koşullara bağlı farklı kurallar içeriyor. Bu örnek, farklı ülkelerdeki uygulamaların karşılaştırılması açısından yararlı olabilir. Türkiye'nin kentsel dönüşüm süreçlerinde, bina sakinlerinin uzlaşmasının zorluğu ve süreçlerin uzunluğu sıkça dile getiriliyor. Bu nedenle, eşiklerin esnekleştirilmesi ve yaşa göre kademeli indirim, Türk mevzuatına uyarlanabilirse, dönüşüm süreçlerini hızlandırabilir. Ancak, malik haklarının korunması ve şeffaflık ilkeleri gözetilerek bu tür adımlar atılmalıdır.
