Singapur merkezli Singapore Airlines (SIA) ile Çin'in ulusal bayrak taşıyıcısı Air China, havacılık alanında iş birliğini derinleştirmek üzere mutabakat zaptı (MoU) imzaladı. Anlaşma kapsamında iki hava yolu, codeshare ortaklığını Singapur ile anakara Çin arasındaki mevcut ve potansiyel yeni rotaların yanı sıra, her iki ülkenin iç hatları ve üçüncü ülkelere yönelik uçuşlarda da genişletmeyi hedefliyor. Bu stratejik hamle, Çin'in pandemi sonrası sınırlarını yeniden açması ve uluslararası seyahat talebindeki artışla birlikte, iki ülke arasındaki ekonomik ve turistik bağları güçlendirme potansiyeli taşıyor.
İş birliğinin kapsamı ve arka planı
Mutabakat zaptı, iki havayolunun mevcut codeshare anlaşmasının kapsamını genişleterek yolculara daha fazla destinasyon ve uçuş seçeneği sunmayı amaçlıyor. Şu anda SIA, Air China ile Beijing-Chengdu, Beijing-Shanghai gibi rotalarda codeshare yaparken; Air China da SIA'nın Singapur’dan Güneydoğu Asya, Avustralya ve Yeni Zelanda’ya olan uçuşlarında paylaşıyor. Yeni anlaşma ile bu ağın Singapur-Çin arasındaki yeni şehir çiftlerini kapsaması, ayrıca Çin içinde ikincil şehirlere ve Singapur üzerinden Güneydoğu Asya, Güney Asya ve hatta Avrupa’ya bağlantıların eklenmesi bekleniyor.
Anlaşma, aynı zamanda sadakat programlarında (frequent flyer) karşılıklı avantajlar, kargo taşımacılığında sinerji ve sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) gibi çevresel hedefler doğrultusunda iş birliğini de içeriyor. Her iki şirket, Çin’in Karbon Nötr 2060 hedefi ve Singapur’un Sürdürülebilir Havacılık Merkezi vizyonuyla uyumlu olarak karbon emisyonlarını azaltma konusunda ortak çalışmalar yürütecek. Uzmanlar, bu mutabakatın iki ülke arasındaki ticaret hacmini 2023'teki 120 milyar dolar seviyesinden daha yukarı çekmeye yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Singapur Ulaştırma Bakanı S. Iswaran, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Bu iş birliği, Singapur’un Changi Havalimanı'nı küresel bir havacılık merkezi olarak konumlandırma stratejisiyle uyumlu. Air China ile ortaklığımız, Asya-Pasifik’te bağlantıyı artıracak ve ekonomik toparlanmaya katkı sağlayacak” dedi. Air China CEO’su Song Zhiyong ise anlaşmanın “Çin’in hava taşımacılığı pazarındaki liderliğini pekiştirirken, Singapur ile olan stratejik ortaklığı güçlendireceğini” vurguladı.
Coğrafi ve jeopolitik boyut
Bu mutabakat, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin deniz yolu ayağında kilit konumdaki Singapur’un, ASEAN ülkeleriyle entegrasyonunu derinleştirme çabası olarak da okunabilir. Singapur, Çin için Güneydoğu Asya’daki en önemli ticaret ve lojistik merkezlerinden biri konumunda. Anlaşma aynı zamanda, Tayvan ve Hint-Pasifik bölgesindeki gerilimlere rağmen Çin’in uluslararası hava bağlantılarını genişletme kararlılığını gösteriyor. Özellikle COVID-19 sonrası Çin, Outbound turizmde toparlanma sinyalleri verirken; Singapur, bu akıştan en fazla yararlanan ülkelerden biri olmayı hedefliyor.
Diğer yandan, bu iş birliği, ABD merkezli havayollarının (örneğin Delta Air Lines ve American Airlines) Çin pazarındaki payını koruma çabalarına karşı bir hamle olarak da değerlendirilebilir. SIA ve Air China’nın ortak ağı, özellikle iş seyahatleri ve premium yolcu segmentinde daha cazip hale gelebilir. Uzmanlar, iki havayolunun Singapur-Changi'nin coğrafi avantajını kullanarak Avrupa-Avustralya arasındaki “Kanguru Rotası”nda da rekabet avantajı elde etmek istediklerini belirtiyor. Ancak anlaşmanın tam olarak uygulanabilmesi için Çin Sivil Havacılık İdaresi (CAAC) ve Singapur Ulaştırma Bakanlığı’nın onayı gerekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin havacılık ve turizm sektörleri açısından dolaylı etkiler barındırıyor. Asya-Pasifik’te artan rekabet, Türk Hava Yolları’nın (THY) İstanbul merkezli aktarma merkezi avantajına rağmen Doğu Asya rotalarında stratejik ortaklıklarını güçlendirme ihtiyacını ortaya koyuyor. Ayrıca Çin’in bu anlaşmayla Güneydoğu Asya’ya hava bağlantılarını artırması, Türkiye’nin Çin’e yönelik turizm tanıtımı ve İpek Yolu ekonomik kuşağı projelerinde alternatif güzergah arayışlarını tetikleyebilir. Türkiye’nin Çin ile havacılıkta benzer iş birlikleri geliştirip geliştiremeyeceği, gümrük birliği ve vize kolaylıkları gibi konuları da içeren daha geniş bir ticari paketin parçası olarak değerlendirilmelidir. Bu bağlamda, Havaalanı işletmeciliği ve uçak bakım-onarım gibi alanlarda SIA ve Air China’nın sinerjisi, Türk şirketleri için rekabet baskısı yaratabilir.
