Singapur’un imalat sanayi üretimi, mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 13 oranında artış gösterdi. Ekonomik Kalkınma Kurulu (EDB) tarafından açıklanan verilere göre, büyümede en belirleyici faktör, yapay zeka kaynaklı güçlü talep sayesinde yüzde 35,8 genişleyen elektronik üretimi oldu. Söz konusu artış, Singapur ekonomisinin küresel teknoloji döngüsünden ne ölçüde beslendiğini ortaya koyarken, Asya-Pasifik bölgesindeki üretim üslerinin rekabet gücüne dair de önemli ipuçları veriyor.
Gelişmenin arka planı: Yapay zeka ve çip talebi
EDB verilerine göre, mayıs ayında elektronik dışındaki sektörlerde de toparlanma sinyalleri görüldü. Kimyasal ürünler üretimi yüzde 11,1, biyomedikal imalat ise yüzde 8,7 yükseldi. Ancak asıl sürükleyici güç, küresel yarı iletken talebindeki canlanma oldu. Özellikle ChatGPT gibi büyük dil modellerinin eğitilmesi için gerekli olan ileri düzey çipler, Singapur’daki fabrikalardan yoğun şekilde sevk ediliyor.
Singapur, dünyanın en büyük yarı iletken üretim merkezlerinden biri olmasa da, çip tasarımı, test ve paketleme alanlarında kritik bir konuma sahip. Ülkedeki üretim tesisleri, Malezya, Tayvan ve Güney Kore ile entegre bir tedarik zincirinin parçası olarak çalışıyor. Mayıs ayındaki güçlü performans, aynı zamanda küresel çip kıtlığı endişelerini hafifleten bir işaret olarak yorumlandı.
Bölgesel ve küresel boyut: Asya üretim üsleri arasında rekabet
Singapur’un imalat verileri, Asya’nın diğer ihracat odaklı ekonomileri için de referans niteliği taşıyor. Güney Kore ve Tayvan’da da benzer şekilde yarı iletken ihracatında artış görülürken, Çin’in kendi çip üretimini artırma çabaları bölgedeki rekabeti kızıştırıyor. Singapur’un avantajı, siyasi istikrarı, güçlü fikri mülkiyet koruması ve yüksek vasıflı işgücü olarak öne çıkıyor.
Küresel ölçekte ise ABD ve Avrupa Birliği, çip üretimini yerelleştirme politikalarını hızlandırırken, Asya üretim üsleri hâlâ dünya yarı iletken arzının yüzde 70'inden fazlasını karşılıyor. Singapur’daki büyüme, bu coğrafi yoğunlaşmanın kısa vadede devam edeceğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, doğrudan Singapur’daki üretim artışına bağlı bir dış ticaret ortağı olmasa da, küresel çip tedarik zincirindeki bu gelişme dolaylı olarak önem taşıyor. Türkiye’nin otomotivden beyaz eşyaya, savunma sanayiinden tüketici elektroniğine kadar birçok sektörü yarı iletken ithalatına bağımlı. Singapur’daki üretim artışı, küresel çip arzını rahatlatarak Türkiye’nin bu ürünlere erişimini kolaylaştırabilir. Ayrıca, Türkiye’nin kendi çip tasarım ve üretim kapasitesini geliştirme hedefi açısından, Singapur’un modeli (devlet-özel sektör işbirliği, Ar-Ge teşvikleri) ilham verici olabilir.
