Singapur'da toplu taşıma otobüslerinde yolcuların rahatsız edici davranışlarını engellemek amacıyla yeni kurallar getirildi. 23 Eylül 2025 tarihinden itibaren yüksek sesle müzik dinlemek, ayakları otobüs koltuklarına uzatmak ve benzeri ihlaller için 500 Singapur dolarına (yaklaşık 370 ABD doları) kadar para cezası uygulanacak. Singapur Kara Ulaşım Otoritesi (LTA) tarafından duyurulan düzenleme, toplu taşıma araçlarında artan şikayetler üzerine hayata geçiriliyor.
Yeni Kuralların Arka Planı
Singapur, dünyanın en yoğun ve disiplinli toplu taşıma sistemlerinden birine sahip. Ancak son yıllarda otobüslerde yüksek sesle konuşma, müzik çalma, telefonla görüşme, ayakları koltuklara uzatma, çöp bırakma gibi davranışlar hem yolcular hem de otobüs şoförleri için ciddi bir sorun haline gelmişti. LTA'ya yapılan şikayetlerin 2023'te bir önceki yıla göre %25 arttığı belirtiliyor.
Yeni düzenlemeye göre, otobüs içinde yüksek sesle müzik dinlemek, bağırarak konuşmak, diğer yolcuları rahatsız edecek şekilde telefonla konuşmak, ayakları koltuklara uzatmak, otobüs içinde yemek yemek (istisnai durumlar hariç), sigara içmek, alkollü içecek tüketmek ve çöp atmak yasak kapsamında. Bu kurallara uymayan yolculara 300 ila 500 Singapur doları arasında değişen para cezaları kesilebilecek. Cezalar, otobüs şoförleri veya görevliler tarafından tespit edilen ihlaller sonucunda LTA tarafından verilecek.
LTA yetkilileri, öncelikli hedeflerinin ceza kesmek değil, farkındalık yaratmak ve toplu taşıma kültürünü iyileştirmek olduğunu vurguluyor. Yine de cezaların caydırıcılık sağlayacağı düşünülüyor. Uygulama öncesinde otobüs duraklarına ve araç içlerine bilgilendirici afişler asılacak, dijital ekranlarda duyurular yapılacak. Ayrıca 23 Eylül'e kadar bir geçiş dönemi uygulanacak ve bu sürede yolculara uyarılar yapılacak, ceza kesilmeyecek.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Singapur'un bu adımı, Asya-Pasifik bölgesinde toplu taşımada davranış kurallarının sıkılaştırılması yönünde bir eğilimin parçası olarak görülüyor. Japonya, Güney Kore ve Hong Kong gibi ülkelerde de benzer düzenlemeler uzun süredir yürürlükte. Örneğin Japonya'da otobüs ve trenlerde yüksek sesle konuşmak zaten toplumsal olarak hoş karşılanmıyor ve bazı özel demiryolu şirketleri para cezası uygulayabiliyor. Hong Kong'da ise otobüslerde ayak uzatma ve yemek yeme yasakları 2020'den beri mevcut.
Singapur, katı kuralları ve yüksek cezalarıyla bilinen bir şehir devleti. Ülkede yerlere çöp atmak, sakız çiğnemek, toplu taşımada yemek yemek gibi eylemler zaten cezaya tabi. Bu yeni düzenleme, mevcut ceza sisteminin bir uzantısı niteliğinde. Ancak bazı insan hakları grupları, cezaların orantısız olabileceğini ve ifade özgürlüğünü kısıtlayabileceğini savunuyor. LTA ise kuralların yalnızca rahatsız edici davranışları hedef aldığını, normal konuşmaların cezalandırılmayacağını belirtiyor.
Küresel ölçekte bakıldığında, pandemi sonrası toplu taşıma kullanımı birçok ülkede azalırken, Singapur gibi ülkeler yolcu memnuniyetini artırmak için bu tür düzenlemelere yöneliyor. Dünya Sağlık Örgütü de toplu taşımada temizlik ve düzenin halk sağlığı açısından önemine dikkat çekiyor. Singapur'un bu hamlesi, diğer megakentler için örnek teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'un toplu taşımada rahatsız edici davranışlara yönelik getirdiği bu sıkı kurallar, Türkiye'deki şehir içi ulaşım politikaları için doğrudan bir model oluşturmuyor; ancak İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyükşehirlerde toplu taşımada yaşanan benzer sorunlar (yüksek sesle müzik dinleme, ayak uzatma, çöp bırakma) sıkça şikayet konusu. Türkiye'de belediyeler zaman zaman kampanyalar düzenlese de caydırıcı para cezaları sınırlı. Singapur örneği, Türk yerel yönetimleri için cezai yaptırımların etkinliği konusunda bir tartışma başlatabilir. Ayrıca Türkiye'nin Singapur ile ticari ve diplomatik ilişkileri son yıllarda güçleniyor; bu tür toplumsal düzenlemeler, iki ülke arasındaki kültürel etkileşimde de yeni bir boyut olabilir.
