Singapur'un merkezinde hava kalitesi, 24 saatlik PSI (Pollutant Standards Index) değerinin 105'e yükselmesiyle 'sağlıksız' aralığa girdi. Ulusal Çevre Ajansı (NEA) tarafından yapılan açıklamaya göre, kirliliğin başlıca nedeni bölgedeki orman yangınlarından kaynaklanan duman. Yetkililer, özellikle yaşlılar, çocuklar ve solunum rahatsızlığı olanların açık hava etkinliklerinden kaçınmalarını ve dışarı çıkarken N95 maskesi kullanmalarını önerdi.
Hava Kirliliğinin Arka Planı
Singapur'da hava kalitesi, genellikle komşu ülkelerdeki tarım arazilerinin yakılmasıyla ortaya çıkan duman nedeniyle yılın belirli dönemlerinde bozuluyor. Bu yıl, Endonezya'nın Sumatra ve Kalimantan adalarındaki orman yangınlarının etkisiyle sınır aşan duman, Singapur'a ulaştı. NEA verilerine göre, PSI değeri sabah saatlerinde 105 olarak ölçüldü; bu, 'iyi' (0-50), 'orta' (51-100) ve 'sağlıksız' (101-200) kategorilerinden ikincisine denk geliyor.
Uzmanlar, bu tür kirlilik olaylarının iklim değişikliği ve kuraklık nedeniyle daha sık yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Singapur hükümeti, 2014 yılında kabul edilen Sınır Aşan Duman Kirliliği Yasası ile şirketlere ve bireylere yaptırım uygulama yetkisine sahip. Ancak uluslararası işbirliği olmadan kalıcı çözüm sağlanamıyor. ASEAN ülkeleri, 2002'de imzalanan Sınır Aşan Duman Kirliliği Anlaşması çerçevesinde ortak hareket etmeye çalışsa da, uygulama ve denetim konusunda yetersizlikler bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Güneydoğu Asya'da hava kirliliği, sadece Singapur'u değil, Malezya, Endonezya ve Brunei gibi ülkeleri de etkiliyor. Malezya'da bazı bölgelerde okullar tatil edildi, uçuşlar iptal edildi. Endonezya, yangınlarla mücadele için binlerce personel ve helikopter konuşlandırdığını açıkladı. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), hava kirliliğinin her yıl milyonlarca erken ölüme yol açtığını ve özellikle PM2.5 partiküllerinin kalp ve akciğer hastalıklarını tetiklediğini belirtiyor.
Singapur, temiz hava politikaları ve yeşil alanlarıyla bilinmesine rağmen, sınır aşan kirlilik karşısında savunmasız kalıyor. Ülke, 2021'de 'Singapur Yeşil Planı 2030'u başlatarak uzun vadeli sürdürülebilirlik hedefleri belirledi; ancak bölgesel işbirliği olmadan bu hedeflere ulaşmak zor. Uzmanlar, ASEAN'nın ortak bir erken uyarı sistemi ve bağlayıcı emisyon standartları geliştirmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'daki hava kirliliği olayı, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de, sınır aşan çevre sorunlarının küresel ölçekte ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Türkiye, özellikle sanayi bölgelerinde ve büyük şehirlerinde zaman zaman benzer hava kalitesi sorunları yaşıyor. Bu tür olaylar, uluslararası çevre işbirliğinin ve iklim değişikliğiyle mücadelenin gerekliliğini ortaya koyuyor. Türkiye, Paris Anlaşması kapsamındaki taahhütlerini yerine getirirken, bölgesel işbirliği mekanizmalarında da aktif rol alabilir. Ayrıca, Türkiye'nin hava kalitesi izleme ve erken uyarı sistemlerini güçlendirmesi, olası kirlilik olaylarına karşı hazırlıklı olmasını sağlayacaktır.
