Singapur Ulusal Çevre Ajansı (NEA), kent genelinde giderek artan fare istilasıyla mücadele kapsamında yapay zeka destekli gözetleme ve video analiz teknolojilerini devreye alıyor. Farelerin gece aktif olması ve insanlardan kaçınma eğilimi nedeniyle geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığını belirten NEA yetkilileri, bu yeni sistemin farelerin davranış ve hareket kalıplarını daha iyi anlamaya yardımcı olacağını ifade etti. Özellikle yoğun nüfuslu bölgelerde ve yemek merkezlerinde fare sayısının kontrol altına alınması hedefleniyor.
Gelişmenin arka planı: Teknolojik dönüşüm ve fare sorunu
Son yıllarda Singapur'da fare şikayetlerinde belirgin bir artış yaşanıyor. NEA verilerine göre, 2023 yılında yaklaşık 5.000 fare ihbarı yapılırken, bu sayı 2024'te yüzde 20 artarak 6.000'e yaklaştı. Artışta pandemi sonrası toparlanan turizm ve yemek sektörünün yanı sıra kentleşme projelerinin etkili olduğu düşünülüyor. NEA, mevcut zehirleme ve fiziksel tuzak yöntemlerinin yeterli olmadığını kabul ederek, teknolojik çözümlere yöneldi.
Yeni sistem, kamuya açık alanlara yerleştirilen termal ve gece görüşlü kameralar ile bu kameralardan gelen görüntüleri gerçek zamanlı analiz eden yapay zeka yazılımından oluşuyor. Yazılım, fareleri diğer hayvanlardan ve insanlardan ayırt ederek popülasyon yoğunluğu, hareket yönleri ve aktif oldukları saatler gibi verileri çıkarıyor. Bu sayede yetkililer, hangi bölgelere öncelik verilmesi gerektiğini ve hangi yöntemlerin daha etkili olduğunu belirleyebilecek.
NEA ayrıca, pilot bölgelerde kızılötesi sensörler ve otomatik yem dağıtıcılarla donatılmış akıllı tuzaklar da deniyor. Bu tuzaklar, fare yakalandığında veya yem tüketildiğinde merkeze bildirim gönderiyor. Yetkililer, sistemin 2025 yılı boyunca kademeli olarak tüm adaya yayılmasını planlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Asya'da artan kentleşme sorunları
Singapur'un bu hamlesi, Asya'nın mega kentlerinde hızla yaygınlaşan bir eğilimin parçası. Hong Kong, Tokyo ve Seul gibi benzer yoğun nüfuslu şehirler de fare popülasyonunu kontrol altına almak için yapay zeka ve nesnelerin interneti (IoT) teknolojilerine yatırım yapıyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, kentlerdeki fare istilası yalnızca hijyen sorunu değil, aynı zamanda leptospiroz, veba ve hantavirüs gibi hastalıkların yayılma riskini artırıyor.
Uzmanlar, küresel iklim değişikliğinin fare popülasyonlarını daha da artırabileceği uyarısında bulunuyor. Daha sıcak kışlar ve artan yağışlar, farelerin üreme hızını yükseltiyor. Bu nedenle Singapur'un deneyimi, benzer sorunlarla karşı karşıya olan diğer Asya şehirleri için örnek teşkil edecek. NEA'nın elde edeceği verilerin, uluslararası bilimsel literatüre de katkı sağlaması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur’un fare istilasıyla mücadelede yapay zeka ve kameralı sistemleri devreye sokması, Türkiye’de özellikle büyükşehir belediyeleri için ilham verici bir örnek olabilir. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi yoğun nüfuslu şehirlerde benzer teknolojik yöntemlerin uygulanması, hem halk sağlığını koruma hem de çevre temizliği maliyetlerini düşürme potansiyeli taşıyor. Türkiye’de kentleşme oranının yüksek olması ve iklim değişikliğinin etkileri, fare popülasyonunun kontrolünü zorlaştırabilir. Bu nedenle, NEA’nın pilot uygulamasından çıkacak sonuçların, Türk yerel yönetimlerinin benzer projeler geliştirmesine katkı sağlaması mümkün. Ayrıca bu tür akıllı şehir uygulamaları, Türkiye'nin teknoloji ihracatı ve savunma sanayiindeki yapay zeka yetkinliklerinin sivil alana uyarlanması açısından da fırsat sunuyor.
