Singapur yarı iletken endüstrisi, küresel çip yarışının yoğunlaştığı bir dönemde araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerine 500 milyon Singapur dolarından (yaklaşık 370 milyon ABD doları) fazla yatırım yapma taahhüdünde bulundu. Bu rakam, Bilim, Teknoloji ve Araştırma Ajansı'nın (A*STAR) verilerine göre, 2020-2025 döneminde bu tür çabalara harcanan 400 milyon S$'ı da aşıyor. Söz konusu yatırım, ülkenin yarı iletken sektöründeki konumunu güçlendirmeyi ve artan küresel rekabette öne çıkmayı hedefliyor.
Ar-Ge yatırımının arka planı
Singapur, uzun yıllardır yarı iletken üretimi ve tasarımında önemli bir merkez olarak öne çıkıyor. Ülke, küresel çip üretiminin yaklaşık yüzde 5'ini gerçekleştiriyor ve birçok uluslararası yarı iletken şirketinin bölgesel merkezine ev sahipliği yapıyor. Ancak son yıllarda ABD, Çin, Güney Kore, Tayvan ve Avrupa Birliği gibi aktörlerin çip üretimini artırmaya yönelik devlet destekli programları, Singapur'un rekabet gücünü koruması için daha fazla yatırım yapmasını zorunlu kılıyor.
A*STAR koordinasyonunda yürütülen yeni Ar-Ge hamlesi, özellikle ileri paketleme, yonga tasarımı, yeni nesil malzemeler ve yapay zeka çipleri gibi alanlara odaklanacak. Bu alanlar, yarı iletken endüstrisinin gelecekteki büyüme motorları olarak görülüyor. Singapur hükümeti, 2020-2025 arasında Ar-Ge'ye 400 milyon S$'ın üzerinde kaynak ayırmıştı; yeni taahhüt bu miktarı yüzde 25'ten fazla artırıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Küresel çip yarışı, Kovid-19 salgını sonrasında tedarik zinciri kırılganlıklarının ortaya çıkmasıyla hız kazandı. ABD, 2022'de 52 milyar dolarlık Çip ve Bilim Yasası'nı kabul ederken, AB kendi çip yasasıyla 2030'a kadar küresel üretimdeki payını yüzde 20'ye çıkarmayı hedefliyor. Çin ise yarı iletkenlerde kendi kendine yeterliliği artırmak için trilyonlarca yuanlık fonlar oluşturdu. Bu ortamda Singapur, Güneydoğu Asya'nın çip üssü olma iddiasını sürdürmek için Ar-Ge'ye ağırlık veriyor.
Singapur'un hamlesi, bölgesel rakipleri Malezya ve Vietnam'ın da yarı iletken yatırımlarını artırdığı bir döneme denk geliyor. Malezya, özellikle yonga paketleme ve test alanında önemli bir oyuncu haline gelirken, Vietnam da Intel ve Samsung gibi devlerin fabrikalarına ev sahipliği yapıyor. Singapur, yüksek katma değerli Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerine odaklanarak bu rekabette farklılaşmayı amaçlıyor.
Uzmanlar, yarı iletken endüstrisinin gelecekte 1 trilyon dolarlık bir pazar hacmine ulaşacağını öngörüyor. Singapur'un son yatırımı, bu pastadan daha büyük pay almayı ve kritik teknolojilerde bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Ancak ülkenin sınırlı fiziksel alanı ve yüksek maliyetler, kitlesel üretimden ziyade niş ve yüksek değerli alanlara odaklanmasını gerektiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'un yarı iletken Ar-Ge'sine yaptığı 500 milyon S$'lık yatırım, küresel çip tedarik zincirinde Asya'nın ağırlığını daha da artıracak. Türkiye, son yıllarda yerli çip üretimi ve tasarımı konusunda adımlar atsa da (örneğin TÜBİTAK BİLGEM ve özel sektör girişimleri), hâlâ bu alanda net bir ithalatçı konumunda. Singapur gibi ülkelerin Ar-Ge'ye yönelmesi, Türkiye'nin de benzer şekilde katma değerli üretime odaklanması gerektiğini gösteriyor. Aksi halde Türkiye, kritik teknolojilerde dışa bağımlılığını sürdürecek ve küresel rekabette geride kalacaktır. Ayrıca, Singapur'un başarısı, Türkiye'nin Asya'daki ekonomik ortaklıklarını çeşitlendirmesi için bir fırsat sunuyor.
