Şili Devlet Başkanı José Antonio Kast, yönetiminin ilk bütçe teklifini tanıttı. 2027 mali yılı için hazırlanan bütçede kamu harcamalarının %1,5 oranında artırılması öngörülüyor. Teklifin ana eksenini, zayıf seyreden ekonomiye ilişkin artan endişeler ışığında istihdam yaratma çabaları oluşturuyor. Kast hükümeti, bu bütçeyle işgücü piyasasını canlandırmayı ve ekonomik büyümeyi desteklemeyi hedefliyor.
Bütçenin Arka Planı ve Öncelikleri
Şili, son yıllarda dalgalı bir ekonomik performans sergiledi. 2019'daki sosyal protestolar ve ardından gelen COVID-19 salgını, ülke ekonomisini derinden sarstı. 2021'de %11,7'lik güçlü bir büyüme kaydedilse de, 2022 ve 2023'te büyüme yavaşladı; 2023'te ekonomi %0,2 daraldı. İşsizlik oranı ise %8-9 bandında seyrediyor. Bu tablo, hükümetin maliye politikasında istihdama öncelik vermesini kaçınılmaz kılıyor.
Kast yönetiminin bütçe teklifi, altyapı yatırımları, KOBİ destekleri ve istihdam teşvikleri yoluyla iş yaratmayı amaçlıyor. Ayrıca, kadın ve genç istihdamını artırmaya yönelik programlara kaynak ayrılması bekleniyor. Bütçe açığının kontrol altında tutulması ve enflasyonla mücadele de öncelikler arasında. Şili Merkez Bankası, enflasyonu hedef aralığa çekmek için sıkı para politikası izliyor; maliye politikasının bu çabayı desteklemesi gerekiyor.
Bütçe teklifi, Kongre'de zorlu bir süreçten geçecek. Muhalefet, sosyal harcamaların yeterince artırılmadığını savunabilir. Kast, seçim kampanyasında ekonomik büyüme ve güvenliğe vurgu yapmıştı; bu bütçe, vaatlerinin mali ayağını oluşturuyor. Uzmanlar, %1,5'lik harcama artışının mütevazı olduğunu, ancak hedeflenen istihdam etkisinin yaratılması için etkin uygulama gerektiğini belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Şili, Latin Amerika'nın en istikrarlı ekonomilerinden biri olarak kabul edilir. Ancak son yıllarda bölge genelinde yaşanan ekonomik yavaşlama, emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve siyasi çalkantılar, Şili'yi de etkiledi. Ülke, bakır ve lityum gibi maden ihracatında dünya lideri; bu nedenle küresel emtia fiyatlarına duyarlı. Çin'in ekonomik yavaşlaması, Şili'nin ihracatını olumsuz etkileyebilir. Kast hükümeti, ekonomiyi çeşitlendirmek ve katma değerli üretimi artırmak için adımlar atmayı planlıyor.
Bütçe açığının finansmanı ve borçlanma ihtiyacı, uluslararası piyasalar tarafından yakından izlenecek. Şili'nin kredi notu, yatırımcı güveni açısından kritik. Harcama artışının sınırlı tutulması, mali disiplin konusundaki kararlılığı gösteriyor. Ancak, istihdam odaklı politikaların kısa vadede bütçe açığını artırma riski var. Hükümet, verimlilik artışı ve kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınmasıyla bu riski dengelemeyi umuyor.
Küresel ekonomik belirsizlikler, Şili gibi açık ekonomiler için risk oluşturuyor. ABD'deki faiz kararları, Çin'in büyüme performansı ve emtia fiyatları, Şili'nin makroekonomik görünümünü etkileyecek. Kast yönetiminin bütçesi, bu zorlu küresel koşullarda iç talebi canlandırmayı ve istihdamı artırmayı hedefliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Şili'nin bütçe tercihleri, doğrudan Türkiye'yi etkilememekle birlikte, gelişmekte olan ekonomiler için bir gösterge niteliği taşıyor. Türkiye de benzer şekilde yüksek enflasyon, işsizlik ve büyüme sorunlarıyla mücadele ediyor. Şili'nin istihdam odaklı mali politikası, Türkiye'nin ekonomik yönetimine ilham verebilir. Ayrıca, iki ülke arasındaki ticaret hacmi sınırlı olsa da, Küresel Güney'deki ekonomik eğilimler, Türkiye'nin ihracat pazarlarını ve yatırım ortamını dolaylı yoldan etkileyebilir. Şili'nin istikrarı, Latin Amerika'da Türk müteahhitlik ve yatırımları için fırsatlar sunabilir.
