Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile Yeni Delhi'de düzenlenen BRICS zirvesi marjında bir araya geldi. İki lider, 2024 yılından bu yana devam eden üçüncü yüz yüze görüşmelerini gerçekleştirdi. Görüşmede, iki ülkenin "ortak kalkınma" hedefine ulaşabileceği vurgulandı. Bu buluşma, yıllarca süren gerilimin ardından iki Himalaya komşusu arasındaki ilişkilerin iyileşme sürecinin son halkası olarak değerlendiriliyor.
İlişkilerde Normalleşme Süreci
Çin ve Hindistan arasındaki ilişkiler, 2020 yılında Ladakh bölgesindeki Galwan Vadisi'nde yaşanan ve her iki taraftan da askerlerin hayatını kaybettiği çatışmanın ardından büyük bir darbe almıştı. Bu olaydan sonra iki ülke arasındaki diplomatik ve ekonomik ilişkiler uzun süre dondurulmuştu. Ancak 2024 yılı itibarıyla karşılıklı ziyaretler ve üst düzey görüşmeler yeniden başladı. Şi ve Modi'nin bu üçüncü buluşması, normalleşme sürecinin artık istikrarlı bir zemine oturduğunu gösteriyor.
Görüşmede ele alınan başlıca konular arasında sınır güvenliği, ticaretin canlandırılması ve bölgesel işbirliği yer aldı. Çin Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre Şi, "Çin ve Hindistan, ortak kalkınma yoluyla halklarının refahını artırabilir ve bölgesel istikrara katkı sağlayabilir" ifadelerini kullandı. Modi ise görüşmenin yapıcı geçtiğini belirterek, "İki ülke arasındaki işbirliği, sadece kendi halklarımız için değil, tüm Asya için önemlidir" dedi.
Uzmanlara göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2024'te 135 milyar doları aşarak rekor seviyeye ulaştı. Ancak sınır anlaşmazlıkları ve teknoloji transferi konularındaki anlaşmazlıklar devam ediyor. Yine de son görüşmeler, ekonomik işbirliğinin siyasi gerilimlerin önüne geçmeye başladığını gösteriyor.
BRICS Zirvesi ve Küresel Yansımalar
Görüşme, BRICS zirvesi kapsamında gerçekleşti. BRICS, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'nın oluşturduğu ve son yıllarda genişleyerek küresel ekonomide ağırlığını artıran bir platform. Çin ve Hindistan'ın bu platformda yakınlaşması, Batılı ülkelerin küresel ekonomik düzendeki etkisini dengelemeye yönelik bir adım olarak yorumlanıyor. Özellikle ABD'nin Çin'e yönelik teknoloji yaptırımları ve Hindistan'ın Batı ile artan savunma işbirliği göz önüne alındığında, bu görüşme jeopolitik dengeler açısından kritik.
İki ülke arasındaki yakınlaşma, Asya-Pasifik bölgesindeki güç dengesini de etkileyebilir. Hindistan, ABD öncülüğündeki Quad (Dörtlü Güvenlik Diyaloğu) üyesi olarak biliniyor. Çin ise bu yapıyı kendisine karşı bir ittifak olarak görüyor. Şi ve Modi'nin diyaloğu, Hindistan'ın hem Batı hem de Çin ile dengeli ilişkiler yürütme çabasının bir parçası olarak okunabilir. Ayrıca, Rusya'nın Ukrayna savaşı sonrası Batı ile yaşadığı gerilim, BRICS ülkeleri arasındaki işbirliğini daha da önemli hale getiriyor.
Uzmanlar, Çin-Hindistan ilişkilerindeki normalleşmenin kalıcı olup olmayacağını zamanın göstereceğini belirtiyor. Ancak son üç yıl içindeki üçüncü liderler buluşması, iki ülkenin de mevcut durumdan kazançlı çıktığını gösteriyor. Ticaret verileri, karşılıklı bağımlılığın arttığını ve her iki tarafın da bunu sürdürmek istediğini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin-Hindistan yakınlaşması, Türkiye'nin Asya açılımı ve çok kutuplu dış politika stratejisi açısından önemli ipuçları sunuyor. Türkiye, hem Çin ile Kuşak-Yol projesi kapsamında işbirliği yaparken hem de Hindistan ile savunma ve ticaret ilişkilerini geliştiriyor. İki Asya devinin normalleşmesi, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve diplomatik manevra alanını genişletebilir. Ayrıca BRICS'in genişleme süreci ve alternatif finans kurumları, Türkiye'nin Batı dışı arayışlarına örnek teşkil ediyor. Ancak sınır anlaşmazlıklarının çözülmemesi, bölgesel istikrarsızlık riskini canlı tutuyor; bu da Türkiye'nin enerji ve ticaret koridorları için dikkatli bir denge gözetmesini gerektiriyor.
