Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2019'dan bu yana ilk kez Hindistan'a giderek BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika) zirvesine katıldı. Şi'nin ziyareti, Pekin ve Yeni Delhi'nin yıllardır süren sınır gerilimlerinin ardından ikili ilişkileri güçlendirme arayışında olduğu bir dönemde gerçekleşiyor. Hint yetkililer, zirvenin pandemi sonrası dönemde çok taraflı işbirliğinin yeniden canlandırılması açısından kritik olduğunu vurguluyor.
Gelişmenin Arka Planı
Şi Cinping'in Hindistan ziyareti, 2020'deki Ladakh sınır çatışmasının ardından iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşme sürecinin bir parçası olarak görülüyor. 2020'deki çatışmada her iki taraftan da askerler hayatını kaybetmiş, ilişkiler diplomasi tarihinin en düşük seviyelerine inmişti. O tarihten bu yana çeşitli diplomatik ve askeri düzeyde görüşmeler yapıldı; ancak Şi'nin Hindistan'a gitmesi, üst düzey bir ziyaret olarak ilk kez gerçekleşiyor. Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile Şi'nin bir araya gelmesi, iki ülke arasındaki ticaret hacminin artırılması ve sınır anlaşmazlıklarının çözümü için yeni bir sayfa açabilir. BRICS zirvesi ayrıca, Batı'nın Rusya'ya yönelik yaptırımlarının gölgesinde, gelişmekte olan ülkelerin alternatif işbirliği platformlarını güçlendirme çabalarını yansıtıyor. Zirvede ekonomi, güvenlik, iklim değişikliği ve teknoloji gibi konular ele alınacak.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BRICS ülkeleri, küresel GSYİH'nın yaklaşık %25'ini ve dünya nüfusunun %40'ından fazlasını temsil ediyor. Şi'nin katılımı, Çin'in çok taraflı platformlardaki etkisini artırma ve Batı merkezli düzene karşı denge oluşturma stratejisinin bir parçası. Hindistan ise hem Batı ile ilişkilerini koruyup hem de BRICS içinde aktif rol alarak çok yönlü dış politika izliyor. Zirvede ayrıca, BRICS ülkelerinin ortak para birimi veya ödeme sistemleri gibi konuların tartışılması bekleniyor. Bu tür adımlar, ABD dolarının küresel hakimiyetine meydan okuma potansiyeli taşıyor. Öte yandan, Çin-Hindistan ilişkilerindeki yumuşama, Asya-Pasifik'teki güç dengelerini de etkileyebilir. İki ülkenin ticaret hacmi 2022'de 135 milyar doları aşmıştı; ancak sınır sorunları ve teknoloji rekabeti gibi konular işbirliğini sınırlıyor. Zirve, aynı zamanda Rusya-Ukrayna savaşı sonrası jeopolitik belirsizliklerin arttığı bir ortamda gerçekleşiyor. BRICS ülkeleri, savaşın yarattığı enerji ve gıda krizlerine çözüm arayışında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BRICS ile yakından ilgilenen ve zaman zaman üyelik sinyali veren bir ülke. Şi Cinping'in Hindistan ziyareti ve BRICS zirvesi, Türkiye'nin çok kutuplu dış politika stratejisi açısından önemli. Çin ve Hindistan, Türkiye'nin hem ticaret hem de enerji alanında işbirliği yaptığı iki büyük Asya ekonomisi. Zirvede alınacak kararlar, küresel ekonomik yönetişim ve alternatif finansal yapılar konusunda Türkiye'yi de etkileyebilir. Ayrıca, Asya-Pasifik'teki gerilimin azalması, Türkiye'nin bölgesel istikrar arayışlarına olumlu yansıyabilir. Ancak BRICS'in Batı karşıtı bir blok haline gelmesi, Türkiye'nin NATO üyeliği ve AB ile ilişkileri açısından dikkatli bir denge gerektiriyor.
