Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 22-24 Ekim 2024 tarihlerinde Rusya'nın Kazan kentinde düzenlenecek BRICS zirvesine katılmak üzere Hindistan'a gidiyor. Zirveye Orta Doğu ve Ukrayna'daki savaşlar ile küresel enerji güvenliği konuları damga vuracak. Şi'nin Hindistan ziyareti, 2020'deki sınır çatışmasının ardından iki ülke arasındaki ilk üst düzey temas olması nedeniyle ayrıca önem taşıyor.
Gelişmenin Arka Planı
BRICS, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dan oluşan ve son yıllarda genişleyerek Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni de bünyesine katan bir ekonomik ve siyasi işbirliği platformu. 2024 zirvesi, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı nedeniyle Batı yaptırımları altında olmasına rağmen ev sahipliği yapması açısından dikkat çekici. Şi Cinping'in Hindistan ziyareti, 2020'deki Galwan Vadisi çatışmasında 20 Hint askerinin hayatını kaybetmesinin ardından iki ülke liderlerinin ilk yüz yüze görüşmesi olacak. Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile yapılacak ikili görüşmede sınır anlaşmazlıkları ve ticaret konularının ele alınması bekleniyor.
Zirvenin ana gündem maddeleri arasında Orta Doğu'da İsrail-Hamas savaşı, Ukrayna'daki çatışmalar ve küresel enerji arz güvenliği yer alıyor. BRICS ülkeleri, Batı'nın Rusya'ya uyguladığı yaptırımlara karşı ortak bir tutum geliştirmeye çalışıyor. Ayrıca, alternatif ödeme sistemleri ve doların hakimiyetini azaltma çabaları da masada. Çin, BRICS'i küresel yönetişimde Batı'ya karşı bir denge unsuru olarak görüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BRICS zirvesi, gelişmekte olan ülkelerin Batı dışı bir blok oluşturma çabalarının somut bir göstergesi. Rusya'nın Ukrayna işgali sonrası Batı ile ilişkilerin kopma noktasına gelmesi, BRICS'in jeopolitik ağırlığını artırdı. Çin ve Hindistan arasındaki buzların erimesi, Asya'da istikrar açısından kritik. Ancak iki ülke arasındaki sınır sorunu ve ekonomik rekabet devam ediyor. Zirvede enerji güvenliği, özellikle petrol ve doğalgaz arzının kesintisiz sağlanması için işbirliği mekanizmaları görüşülecek. Orta Doğu'daki savaş, küresel enerji fiyatlarını dalgalandırırken, BRICS ülkeleri kendi aralarında ticaret anlaşmaları yaparak riskleri azaltmayı hedefliyor.
Zirve ayrıca, Batı'nın uluslararası kurumlardaki hakimiyetine meydan okuma potansiyeli taşıyor. BRICS ülkeleri, IMF ve Dünya Bankası'nda reform taleplerini yineliyor. Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi ile BRICS arasında sinerji oluşturma çabası da dikkat çekiyor. Hindistan ise Çin'in bölgedeki etkisini dengelemek için ABD ile yakınlaşmayı sürdürüyor. Bu nedenle Şi-Modi görüşmesi, Asya jeopolitiğinde bir kırılma noktası olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BRICS zirvesi, Türkiye'nin çok kutuplu dış politikası açısından önemli bir fırsat penceresi sunuyor. Türkiye, BRICS'e üyelik başvurusu yapmış bir ülke olarak, bu platformdaki gelişmeleri yakından takip ediyor. Zirvede alınacak kararlar, küresel enerji güvenliği ve ticaret dengelerini etkileyerek Türkiye'nin ekonomik çıkarlarını doğrudan ilgilendiriyor. Ayrıca, Çin-Hindistan yakınlaşması, Asya'daki dengeleri değiştirerek Türkiye'nin bölgesel stratejilerini etkileyebilir. Türkiye, Batı ile Doğu arasında denge kurarak BRICS içinde aktif rol almayı hedefliyor. Zirve sonuçları, Türkiye'nin enerji koridoru olma hedefi ve Suriye, Libya gibi bölgesel konulardaki pozisyonunu dolaylı olarak etkileyebilir.
