ABD Senatosu’nda Demokrat Parti’nin önde gelen dış politika seslerinden Jeanne Shaheen (New Hampshire), hafta sonu hayatını kaybeden Cumhuriyetçi meslektaşı Lindsey Graham’ın (Güney Karolina) anısına, Rusya’ya karşı kapsamlı bir yaptırım paketinin bir an önce yasalaştırılması çağrısında bulundu. Shaheen, Pazar günü yaptığı açıklamada, Graham’ın Ukrayna’nın Rus işgaline karşı verdiği mücadeleye olan sarsılmaz desteğinin hatırasını yaşatmak için Kongre’nin harekete geçmesi gerektiğini söyledi. Graham, 6 Nisan Cumartesi akşamı, ofisinden yapılan açıklamaya göre “kısa ve ani bir hastalık” sonucu 68 yaşında vefat etti.
Graham’ın Vasiyeti: Ukrayna İçin Mücadele
Lindsey Graham, ABD Senatosu’nda uzun yıllardır Rusya’ya yönelik en sert yaptırımların savunucularından biriydi. Özellikle Ukrayna’nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü destekleyen Graham, Kiev yönetimine askeri ve ekonomik yardımların artırılması için defalarca çağrı yapmıştı. Shaheen’in bahsettiği yaptırım tasarısı, Rus enerji ve finans sektörlerine yeni kısıtlamalar getirmenin yanı sıra Ukrayna’ya ek savunma yardımı sağlanmasını da içeriyor. Shaheen, “Lindsey bu konuda hiç tereddüt etmedi; Ukrayna’nın zaferi için her şeyi riske attı. Onun mirasını onurlandırmak için bu yasayı çıkarmak bizim boynumuzun borcu” dedi.
Senato Dış İlişkiler Komitesi üyesi olan Graham, geçen yıl hazırladığı kapsamlı bir yaptırım paketiyle Rusya Merkez Bankası işlemlerine ambargo, enerji ihracatına sınırlamalar ve oligarklara yönelik vize yasakları getirilmesini önermişti. Tasarı, her iki partiden de destek görmesine rağmen Kongre’deki tıkanıklık nedeniyle bugüne kadar yasalaşamamıştı.
Rusya-Ukrayna Savaşında Dönüm Noktası
Graham’ın ölümü, özellikle Ukrayna’ya yardım konusunda Cumhuriyetçi Parti içindeki ayrışmaların kritik bir anında gerçekleşti. Birçok muhafazakar Cumhuriyetçi, ABD’nin Kiev’e milyarlarca dolarlık yardımını durdurmasını savunurken, Graham Ukrayna’nın NATO üyeliği dahil topyekûn desteğinden yana tavır almıştı. Shaheen, Graham’ın yokluğunda “bu sesin susturulamayacağını” belirterek diğer Cumhuriyetçi senatörleri tasarıyı desteklemeye çağırdı. Beyaz Saray da dahil olmak üzere yönetim çevreleri, Graham’ın anısına yaptırımları hızlandırma fikrine sıcak bakıyor; zira Ukrayna cephesinde Rusya’nın ilerleyişinin yavaşlatılamaması halinde savaşın seyrinin değişebileceği endişesi taşınıyor.
Diplomatik çevrelerde ise Graham’ın ölümü, ABD’nin Rusya politikasında olası bir kırılma noktası olarak yorumlanıyor. Zira Graham, sadece yaptırımların değil, aynı zamanda ABD’nin Ukrayna’ya F-16 savaş uçakları ve uzun menzilli ATACMS füzeleri tedarik etmesinin de en büyük savunucularından biriydi. Onun yokluğu, özellikle Kongre’deki NATO karşıtı kanadın elini güçlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lindsey Graham’ın vefatı ve Rusya’ya yönelik yaptırımların yeniden gündeme gelmesi, Türkiye’nin Karadeniz politikası ve enerji güvenliği açısından önemli bir gelişme. Graham, Ankara’ya yönelik eleştirel tutumuyla bilinse de, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü destekleyen çizgisi Türkiye’nin Rusya’ya karşı denge politikasıyla kısmen örtüşüyor. Yeni yaptırımların hayata geçmesi, özellikle Türk bankalarının ve enerji firmalarının Rusya ile iş yapmasını daha da zorlaştırabilir; ancak Ankara’nın Ukrayna’daki insani ve diplomatik rolünü artırması için de bir fırsat sunuyor. Ayrıca, Rusya’ya yönelik baskının artması, Montrö Sözleşmesi kapsamında Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki kontrolünü daha da kritik hale getirebilir.
