ABD'de federal çalışanları temsil eden büyük sendikalar, Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) Trump yönetimi döneminde çıkarılan bir başkanlık kararnamesini uygularken kendi belirlediği kurallardan saptığını öne sürerek, toplu sözleşme hakkının geri getirilmesi için mahkemeye başvurdu. Sendikalar, söz konusu kararnamenin çoğu federal kurumda toplu pazarlığı yasakladığını ancak Pentagon'un bu süreçte hukuka aykırı davrandığını iddia ediyor. Dava, federal işçi hakları açısından kritik bir eşik olarak görülüyor.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, 2018 yılında yayımladığı üç başkanlık emriyle federal kurumlarda toplu sözleşme sürecini neredeyse tamamen ortadan kaldırmıştı. Bu emirler, sendikaların müzakere yetkisini sınırlandırırken, yönetimlere çalışanları disiplin cezası, terfi ve işten çıkarma gibi konularda daha fazla esneklik tanıyordu. Biden yönetimi göreve geldiğinde bu emirleri yürürlükten kaldırsa da, Pentagon'un eski düzenlemelere dönüş sürecinde sorunlar yaşandığı belirtiliyor. Sendikaların son başvurusu, Savunma Bakanlığı'nın Trump dönemi kararnamesini uygularken, kendi kılavuz ilkelerini dahi ihlal ettiğini iddia ediyor.
Davayı açan sendikalar arasında Amerikan Devlet, İlçe ve Belediye Çalışanları Federasyonu (AFSCME) ve Ulusal Hazine Çalışanları Birliği (NTEU) gibi büyük örgütler bulunuyor. Sendikalar, Pentagon'un toplu sözleşme hakkını kaldırma kararının keyfi ve usulsüz olduğunu, bu nedenle mahkemeden ihtiyati tedbir kararı çıkarmasını talep ediyor. Pentagon ise konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Bölgesel veya küresel boyut
ABD federal hükümetinde toplu sözleşme hakkının kısıtlanması, yalnızca iç siyaseti değil, aynı zamanda küresel işçi hareketlerini de yakından ilgilendiriyor. NATO'nun en büyük askeri bütçesine sahip ülkesi olarak ABD Savunma Bakanlığı'nın personel politikaları, müttefik ülkeler tarafından da takip ediliyor. Özellikle Avrupa’da kamu sendikaları, ABD’deki bu gelişmeyi kendi ülkelerindeki benzer düzenlemelere emsal olarak gösterebiliyor. Öte yandan, Biden yönetiminin işçi haklarına verdiği sözlere rağmen Pentagon bürokrasisinin değişime direnmesi, federal çalışanlar arasında hayal kırıklığı yaratıyor.
Mahkemenin vereceği karar, sadece Pentagon'u değil, diğer federal kurumları da bağlayıcı nitelikte olabilir. Eğer sendikalar lehine sonuçlanırsa, Trump dönemi uygulamalarının tümüyle tersine çevrilmesi yolunda önemli bir adım atılmış olacak. Aksi takdirde, federal iş yerlerinde sendikal güç zayıflamaya devam edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’deki bu dava, doğrudan Türkiye’yi ilgilendirmese de, NATO müttefiki iki ülke arasındaki savunma iş birliği bağlamında dolaylı etkiler yaratabilir. Pentagon’daki personel politikaları, Türk-Amerikan ortak tatbikatları ve askeri yardım programlarına katılan personelin çalışma koşullarını da etkileyebilir. Ayrıca, Biden yönetiminin sendikal haklara yaklaşımı, ABD’nin Türkiye’deki sivil toplum kuruluşlarına verdiği desteğin niteliğini de gösterebilir. Küresel ölçekte kamu çalışanlarının hak mücadelesi, Türkiye’deki sendikalar için de örnek teşkil edebilecek bir gelişme olarak izlenmelidir.
