ABD Senatosu, Savunma Bakanı Pete Hegseth'in yurt dışı seyahatlerini bloke etme hamlesiyle, İran'da bir okula düzenlenen saldırı ve Basra Körfezi'nde iki askeri teknenin çarpışmasıyla ilgili aylardır süren bilgi taleplerine yanıt almayı hedefliyor. Özellikle Demokrat senatörler, Pentagon'un bu olaylara ilişkin soruşturma raporlarını ve operasyonel detayları paylaşmamasından duydukları rahatsızlığı dile getiriyor. Senato Silahlı Hizmetler Komitesi, Bakan Hegseth'in resmi seyahatleri için gerekli olan fonları, savunma bütçesi görüşmeleri kapsamında askıya aldı. Bu adım, Kongre ile Savunma Bakanlığı arasındaki gerginliğin son örneği olarak dikkat çekiyor.
Gelişmenin arka planı
Olaylardan ilki, İran'ın başkenti Tahran yakınlarındaki bir kız okuluna düzenlenen ve çok sayıda öğrencinin hayatını kaybettiği saldırı. Pentagon'un bu saldırıya ilişkin istihbarat paylaşımı ve askeri koordinasyon konusunda Kongre'yi bilgilendirmediği iddia ediliyor. İkinci olay ise, geçen yıl Basra Körfezi'nde ABD Donanması'na ait iki sürat teknesinin çarpışması sonucu bir askerin yaralanması. Senatörler, bu kazanın nedenine dair soruşturma raporunun hala tam olarak açıklanmadığını belirtiyor. Her iki olay da, Savunma Bakanlığı'nın şeffaflık eksikliği ve Kongre'nin denetim yetkisini aşındırdığı yönünde eleştirilere yol açtı.
Senato Silahlı Hizmetler Komitesi Başkanı Jack Reed, yaptığı açıklamada "Savunma Bakanlığı, bu tür kritik olaylarda Kongre'ye zamanında ve eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdür. Aylardır süren sessizlik, sorumluluk bilincini zedeliyor" dedi. Hegseth ise, yazılı bir açıklamada, seyahat fonlarının bloke edilmesini "siyasi bir hamle" olarak nitelendirdi ve "Bu, ulusal güvenliğimize zarar veriyor" ifadesini kullandı. Ancak Senato, bütçe görüşmelerinde bu konuda geri adım atmayacağını sinyalini verdi.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gerginlik, ABD'nin İran'a yönelik politikasının yanı sıra, Kongre-Pentagon ilişkilerinde tırmanan bir krizi temsil ediyor. Senato'nun Hegseth'in seyahatlerini bloke etmesi, yürütme erkinin dış politika ve savunma alanındaki hareket alanını sınırlama girişimi olarak yorumlanıyor. Özellikle İran okul saldırısı, ABD'nin bölgedeki askeri varlığı ve istihbarat paylaşımına ilişkin soru işaretlerini artırıyor. Basra Körfezi'ndeki tekne kazası ise, ABD Donanması'nın operasyonel güvenlik protokollerindeki zafiyetlere işaret ediyor. Bu durum, ABD'nin Ortadoğu'daki müttefikleri ve rakipleri tarafından dikkatle izleniyor. Rusya ve Çin, ABD'nin iç siyasi krizlerinin savunma kapasitesini zayıflattığı yönünde propaganda yapabilir. Ayrıca İran, ABD Kongresi'nin bu hamlesini, Washington'un bölgedeki politikalarında bir zayıflık olarak algılayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO müttefiki olarak ABD'nin Ortadoğu ve Basra Körfezi'ndeki askeri operasyonlarından doğrudan etkilenebilecek bir konumda. Hegseth'in seyahatlerinin bloke edilmesi, ABD savunma yönetiminde bir istikrarsızlık sinyali olarak okunabilir. Bu durum, Türkiye'nin terörle mücadele ve bölgesel güvenlik konularında ABD ile koordinasyonunu olumsuz etkileyebilir. Ancak aynı zamanda, Kongre'nin Pentagon üzerindeki denetim gücünü artırması, ABD'nin daha şeffaf ve hesap verebilir bir savunma politikası izlemesine katkı sağlayabilir. Türkiye, ABD'nin İran'a yönelik politikalarındaki olası değişimleri yakından takip etmeli; bu kriz, Ankara'nın Washington ile savunma iş birliğinde daha temkinli bir yaklaşım benimsemesine neden olabilir.
