ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Jeanne Shaheen, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Başkan Donald Trump'ı bu hafta Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'i ağırlarken Tayvan konusunda geri adım sinyali vermemesi konusunda uyardı. New York'taki Concordia Zirvesi'nde konuşan Shaheen, Başkan Trump'ın Xi ile görüşmesinde Tayvan'a yönelik ABD taahhütlerini zayıflatacak herhangi bir açıklama yapmaması gerektiğini vurguladı.
Senato'dan Çin'e Karşı Bipartizan Duruş
Senatör Shaheen, "Başkanın, Tayvan'a olan bağlılığımızı sorgulayacak hiçbir şey söylememesini umuyorum" diyerek, ABD'nin Tayvan ile ilişkilerinin yasal çerçevesini hatırlattı. 1979'daki Tayvan İlişkileri Yasası ve altı garanti ilkesi uyarınca ABD, Tayvan'ın savunmasına destek vermeyi sürdürüyor. Shaheen, Çin'in Tayvan'a yönelik askeri ve ekonomik baskısının arttığı bir dönemde, ABD'nin tutumunun net olması gerektiğini belirtti.
Demokrat senatör, Kongre'nin her iki kanadında da Tayvan'a yönelik güçlü bir destek olduğunu ve Başkan Trump'ın olası bir yumuşama politikasının Kongre'de karşılık bulmayacağını ima etti. Shaheen'in açıklamaları, Beyaz Saray'ın Xi ziyareti öncesinde Çin ile ticaret anlaşması için taviz verme ihtimaline yönelik endişeleri yansıtıyor.
Xi Jinping'in Washington Ziyareti ve Bölgesel Gerilim
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in bu hafta Washington'a yapacağı ziyaret, ABD-Çin ilişkilerinde kritik bir dönemeç olarak görülüyor. Ziyaretin ana gündem maddeleri arasında ticaret müzakereleri, Kuzey Kore'nin nükleer programı ve Güney Çin Denizi'ndeki anlaşmazlıklar yer alıyor. Ancak Tayvan meselesi, iki ülke arasındaki en hassas konulardan biri olmayı sürdürüyor.
Çin, Tayvan'ı kendi topraklarının ayrılmaz bir parçası olarak görüyor ve son dönemde Tayvan çevresinde artan askeri tatbikatlarla baskısını artırdı. ABD ise Tayvan'a silah satışlarını sürdürerek ve üst düzey temaslarla adanın güvenliğine destek veriyor. Trump yönetimi, görevdeki ilk yılında Tayvan ile ilişkilerde bazı adımlar atmış olsa da, ticaret savaşı ve Kuzey Kore gibi konularda Çin ile işbirliği arayışı içinde.
Uzmanlar, Xi'nin ziyaretinde Tayvan konusunun doğrudan gündeme gelmese bile, iki liderin arasındaki görüşmenin bölgedeki güç dengesini etkileyeceğini belirtiyor. Shaheen'in uyarısı, ABD'nin Tayvan'a yönelik desteğinin Kongre'deki yansıması olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin arasındaki Tayvan gerilimi, küresel güç dengesi açısından Türkiye'yi dolaylı olarak etkiliyor. Türkiye, hem ABD hem de Çin ile ekonomik ve stratejik ilişkilerini dengede tutmaya çalışıyor. Tayvan krizi, Doğu Asya'da istikrarsızlığa yol açarak küresel tedarik zincirlerini ve ticaret yollarını tehdit edebilir; bu da Türkiye'nin ihracat pazarlarını ve enerji güvenliğini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin Çin'e odaklanması, NATO içindeki yük paylaşımı tartışmalarını ve Türkiye'nin bölgesel önceliklerini yeniden şekillendirebilir. Türkiye, Tayvan konusunda açık bir taraf olmasa da, olası bir krizde diplomatik dengeyi koruma ve ekonomik çıkarlarını savunma durumunda kalacaktır.
