Washington'da hareketli günler yaşanıyor. Senato Cumhuriyetçileri, Başkan Donald Trump'ın Kongre'den bütçe uzlaşma sürecini üçüncü kez kullanarak Pentagon'a ilave 350 milyar dolar sağlanması yönündeki talebine mesafeli yaklaşıyor. Geçtiğimiz hafta 70 milyar dolarlık bir paketin kabulü için 18 saat süren gece oylamalarına katlanan Cumhuriyetçi senatörler, yeni bir bütçe maratonuna girmek istemiyor. Parti içi muhalefet, hem mali disiplin endişeleri hem de sürecin yıpratıcılığı nedeniyle Trump'ın planını askıya aldı. Anlaşmazlık, önümüzdeki haftalarda Kongre'de yoğun pazarlıklara sahne olacak gibi görünüyor.
Gelişmenin Arka Planı
Bütçe uzlaşma süreci (reconciliation), ABD Kongresi'nde yasaların basit çoğunlukla geçirilmesini sağlayan özel bir mekanizma. Trump yönetimi, bu yöntemi daha önce iki kez kullanarak vergi indirimleri ve iç harcamaları finanse etmişti. Şimdi ise Başkan, savunma harcamalarına ağırlık vermek için üçüncü bir paket istiyor. Ancak Senato Cumhuriyetçileri, özellikle mali muhafazakâr kanat, bu kadar büyük bir ek borçlanmayı kabul etmeye yanaşmıyor. Zira 350 milyar dolarlık ek harcama, ABD'nin artan bütçe açığını daha da büyütecek. Geçen haftaki 70 milyar dolarlık paket bile zorlu geçmişti; 18 saatlik oylama maratonu, partinin sabrını zorlamış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın savunma bütçesini artırma isteği, Çin ve Rusya'ya karşı askeri caydırıcılığı güçlendirme hedefiyle bağlantılı. Ancak Senato'daki direniş, bu planın sekteye uğrayabileceğini gösteriyor. Avrupalı müttefikler, ABD'nin askeri taahhütlerindeki belirsizlikten endişe duyuyor. Özellikle NATO'nun savunma harcamalarını artırma çağrılarına rağmen, ABD'nin kendi içinde yaşadığı bu bütçe krizi, ittifakın güvenilirliğini sorgulatıyor. Uzmanlar, Kongre'deki bu tıkanıklığın ABD'nin küresel askeri varlığında daralmaya yol açabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin ABD'den beklediği savunma iş birliği ve F-35 benzeri programlar açısından önemli. ABD'nin bütçe krizi, yeni askeri yardım paketlerinin Kongre'den geçişini zorlaştırabilir. Ayrıca, Trump'ın savunma harcamalarını artırmak istemesi, Türkiye'yi de içine alan Doğu Akdeniz ve Suriye'deki askeri dengeleri etkileyebilir. Ancak Senato'daki direniş, bu harcamaların ertelenmesine yol açarsa, Türkiye kısa vadede ABD'nin bölgedeki askeri varlığında bir azalma görebilir. Bu durum, Türkiye'nin kendi savunma sanayii hamlelerini hızlandırmasını gerektirebilir.
