New York borsasında ham şeker vadeli işlemleri, üç günlük düşüşün ardından yükselişe geçti. Bu artışın temel nedeni, Brezilyalı şeker fabrikalarının mevcut hasat sezonunda şeker kamışını etanol üretimine ayırma olasılığının artması. Uzmanlar, bu yönelimin küresel şeker arzını daraltabileceğini ve fiyatları yukarı çekebileceğini belirtiyor.
Brezilya'nın Stratejik Dönüşümü
Dünyanın en büyük şeker üreticisi ve ihracatçısı olan Brezilya, şeker kamışından hem şeker hem de etanol üretebiliyor. Son dönemde etanol fiyatlarının şekere kıyasla daha karlı hale gelmesi, birçok fabrikanın üretim dengesini etanol lehine değiştirmesine yol açıyor. Bu durum, özellikle Hindistan ve Tayland gibi diğer büyük üreticilerin hasat döneminde olması nedeniyle küresel şeker piyasasında arz sıkışıklığı endişelerini artırıyor.
Brezilya Ulusal Tedarik Şirketi (Conab) verilerine göre, ülkedeki şeker kamışı hasadı geçen yıla göre %10 oranında artarken, etanol üretiminde kullanılan pay %55'e yükseldi. Bu oranın sezon ilerledikçe daha da artması bekleniyor. Öte yandan, küresel şeker talebinin özellikle gelişmekte olan ülkelerde artması, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Küresel Piyasalara Etkisi
Ham şeker vadeli işlemleri, London Intercontinental Exchange'de (ICE) işlem görüyor ve küresel fiyatlar için referans niteliği taşıyor. Son işlemlerde kontrat başına fiyat %1,2 artışla 24,5 sente yükseldi. Analistler, Brezilya'daki bu dönüşümün yanı sıra, Hindistan'da düşük muson yağışları nedeniyle şeker üretimindeki düşüşün de fiyatları desteklediğini ifade ediyor.
Küresel şeker fiyatlarındaki bu artış, gıda enflasyonu endişelerini de beraberinde getiriyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, dünya gıda fiyatları son bir yılda %8 yükseldi. Şeker fiyatlarındaki artış, özellikle tatlı ve işlenmiş gıda sektöründe maliyetleri yukarı çekiyor.
Etanol üretimindeki artış ise yenilenebilir enerji hedefleri açısından olumlu karşılansa da, gıda ve yakıt rekabeti tartışmalarını yeniden alevlendiriyor. Brezilya, biyoyakıt politikalarıyla etanol kullanımını teşvik ederken, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar da bu tercihi etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, şeker ihtiyacının büyük kısmını yerli üretimle karşılasa da, küresel fiyatlardaki artış ithalat maliyetlerini yükseltebilir. Özellikle rafine şeker ve şekerli ürünler sektöründe faaliyet gösteren firmalar, hammadde maliyetlerindeki bu artıştan etkilenebilir. Ayrıca, Brezilya'nın etanole yönelmesi, Türkiye'nin biyoyakıt politikaları açısından da önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'nin enerji ithalatını azaltma hedefleri doğrultusunda, tarımsal atıklardan etanol üretimini teşvik eden politikalar geliştirmesi, hem enerji güvenliğine katkı sağlayabilir hem de şeker fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı koruma oluşturabilir. Küresel şeker fiyatlarındaki artış, aynı zamanda enflasyonla mücadele eden Türkiye için gıda fiyatları üzerinde ek baskı yaratabilir.
