New York Borsası'nda şeker vadeli işlemleri, yatırımcıların Brezilya'nın bol arzını artan El Niño riskleriyle tartmasıyla dalgalı bir seyir izliyor. Ham şeker fiyatları, Güney Amerika ülkesinin rekor düzeydeki üretimi sayesinde kısa vadede baskı altında kalırken, yılın ilerleyen dönemlerinde hava koşullarının küresel arzı daraltma potansiyeli fiyatları yukarı çekiyor. Analistler, bu iki karşıt gücün şeker piyasasında oynaklığı artırdığını belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Dünyanın en büyük şeker üreticisi ve ihracatçısı olan Brezilya, bu sezon şeker kamışı rekoltesinde önemli bir artış kaydetti. Ülkenin orta-güney bölgesinde hasat edilen şeker kamışı miktarı, geçen yıla göre %10 artışla 600 milyon tona ulaştı. Bu durum, Brezilya'nın ihracatını artırarak küresel piyasalara bol miktarda şeker sürmesine olanak tanıdı. Ancak, Güneydoğu Asya ve Hindistan'da etkili olması beklenen El Niño hava olayı, bu bölgelerde kuraklık riskini beraberinde getiriyor. Özellikle dünyanın ikinci büyük üreticisi Hindistan'da olası bir kuraklık, şeker üretimini ciddi şekilde etkileyebilir. Dünya Meteoroloji Örgütü, El Niño'nun bu yılın ikinci yarısında belirginleşeceğini ve küresel iklimi önemli ölçüde etkileyeceğini açıkladı.
Bu durum, yatırımcıları şeker piyasasında iki farklı senaryo arasında bırakıyor: Kısa vadede bol Brezilya arzı fiyatları baskılarken, orta vadede El Niño kaynaklı arz sıkıntısı fiyatları yukarı itebilir. Vadeli işlemlerdeki dalgalanma, bu belirsizliğin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Geçtiğimiz hafta boyunca ham şeker fiyatları, günlük bazda %2 ila %5 arasında değişen oranlarda hareket etti ve yatırımcıların kısa vadeli pozisyon almakta zorlandığı gözlemlendi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Şeker piyasasındaki bu dalgalanmalar, sadece üretici ülkeleri değil, aynı zamanda büyük tüketici ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. Endonezya, Çin ve Bangladeş gibi ülkeler, şeker ithalatında Brezilya ve Hindistan'a bağımlı durumda. Olası bir arz sıkışıklığı, bu ülkelerde gıda enflasyonunu tetikleyebilir. Ayrıca, şeker fiyatlarındaki artış, biyoyakıt üretiminde de kullanılan şeker kamışı ve mısır gibi ürünlerin fiyatlarını da etkileyerek enerji piyasalarına da yansıyabilir. Özellikle Brezilya'da şeker kamışının büyük bir kısmı etanol üretiminde kullanılıyor; bu nedenle şeker fiyatları ile etanol fiyatları arasında güçlü bir korelasyon bulunuyor. Bu durum, küresel enerji piyasalarında da dalgalanmalara neden olabilir.
Uluslararası Şeker Örgütü (ISO), 2024/25 sezonu için küresel şeker açığı tahminini 2 milyon tona çıkardı. Bu tahmin, El Niño'nun üretim üzerindeki olası etkilerini de hesaba katıyor. Brezilya'nın yüksek üretimi sayesinde küresel stokların bir miktar rahatlayacağı öngörülse de, Hindistan ve Tayland'daki üretim düşüşleri bu rahatlamayı sınırlayabilir. Bu nedenle, önümüzdeki aylarda şeker fiyatlarının yüksek volatilite göstermeye devam etmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, şeker ihtiyacının büyük bölümünü yerli üretimle karşılamakla birlikte, küresel fiyat dalgalanmalarından doğrudan etkilenmektedir. Şeker fiyatlarındaki artış, gıda enflasyonu üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye'nin komşusu Suriye ve Irak gibi ülkelere şeker ihracatı da bulunuyor; küresel fiyatların yükselmesi ihracat gelirlerini artırabilir. Ancak, El Niño'nun Hindistan ve Tayland gibi Asya ülkelerinde yaratacağı arz sıkışıklığı, Türkiye'nin ithal ettiği bazı hammadde ve gıda ürünlerinin fiyatlarını da etkileyebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin şeker politikasını belirlerken küresel arz-talep dengesi ve iklim risklerini dikkate alması önem taşıyor.
