ABD Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer (D-NY), Pazartesi günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, Senato Cumhuriyetçilerini Demokratlarla işbirliği yapmaya çağırarak Başkan Donald Trump'ın "dengesiz" harcama öncelikleri olarak nitelendirdiği bütçe teklifine karşı çıktı ve hükümetin kapanmasını önlemek için iki partili harcama yasalarının geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Schumer, Çoğunluk Lideri John Thune (R-SD) ve diğer Cumhuriyetçi liderlere hitaben yaptığı konuşmada, Trump yönetiminin bütçe teklifinin vergi indirimleri ve savunma harcamalarına odaklanırken, eğitim, sağlık, altyapı ve sosyal güvenlik gibi kritik alanlarda kesintiler öngördüğünü belirtti. Schumer, "Bu bütçe, Amerikan aileleri için değil, sadece en zengin %1 ve şirket kârları için tasarlanmış. Ortak bir zemin bulmalı ve hükümetin kapanmasını engellemeliyiz" dedi.
Bütçe krizi ve iki partili müzakere süreci
Schumer'in açıklamaları, federal hükümetin 2024 mali yılı bütçesinin onaylanması için son tarih yaklaşırken geldi. Mevcut geçici harcama yasası 15 Şubat'ta sona eriyor ve Kongre'nin yeni bir bütçe paketini onaylamaması durumunda hükümet kapanması riski bulunuyor. Schumer, Trump'ın bütçe teklifini "lopsided" (dengesiz) olarak nitelendirerek, Demokratların savunma dışı harcamalarda artış, sağlık sigortası kapsamının genişletilmesi, iklim değişikliğiyle mücadele yatırımları ve altyapı iyileştirmeleri gibi öncelikleri olduğunu vurguladı. Cumhuriyetçi liderler ise savunma harcamalarını artırmayı ve vergi indirimlerini kalıcı hale getirmeyi hedefliyor. Schumer, "Biz pazarlık masasına oturmaya hazırız, ancak Başkan Trump'ın aşırı taleplerini kabul etmeyeceğiz. Her iki tarafın da fedakarlık yapması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Bu bağlamda, Schumer, Cumhuriyetçilere yönelik çağrısında, hükümet kapanmasının ekonomik ve sosyal sonuçlarına dikkat çekti. Kapanma durumunda milyonlarca federal çalışan maaşsız kalacak, kamu hizmetleri aksayacak ve ABD'nin kredi notu riske girecek. Schumer, "Hiçbir taraf hükümet kapanmasını istemiyor, ancak Başkan Trump'ın çizdiği yol felakete giden yol" diyerek ortak bir çözüm bulunması gerektiğini vurguladı.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'deki bütçe krizi, küresel piyasalarda belirsizlik yaratma potansiyeline sahip. Dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD'de hükümet kapanması, doların değer kaybetmesine, faiz oranlarının yükselmesine ve gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışına neden olabilir. Özellikle, ABD ile ticari ilişkileri yoğun olan ülkeler bu durumdan doğrudan etkilenebilir. Ayrıca, Trump yönetiminin bütçe öncelikleri, NATO müttefikleri arasında savunma harcamaları konusunda endişelere yol açıyor. Trump'ın Avrupa müttefiklerine yönelik baskıları artırarak savunma harcamalarını GSYH'nin %2'sine çıkarmalarını istemesi, transatlantik ilişkilerde yeni gerilimlere neden olabilir.
Öte yandan, Demokratların iklim değişikliği yatırımlarına öncelik vermesi, Paris İklim Anlaşması'na geri dönüş sinyali olarak okunabilir. Trump yönetiminin fosil yakıt üretimini teşvik eden politikalarına karşılık, Demokratlar yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmayı hedefliyor. Bu çekişme, küresel iklim politikalarını da etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye ekonomisi ve dış politikası açısından birkaç noktada kritik önem taşıyor. ABD'de hükümet kapanması riski, küresel risk iştahını azaltabilir ve gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışına yol açabilir. Türkiye gibi yüksek dış finansman ihtiyacı olan ülkelerde döviz kurlarında dalgalanma ve faiz oranlarında yükselme görülebilir. Ayrıca, bütçe görüşmeleri ABD-Türkiye arasındaki savunma işbirliğini de etkileyebilir. Trump yönetiminin savunma harcamalarını artırma ısrarı, Türkiye'nin F-35 programından çıkarılması ve S-400 krizi gibi mevcut gerilimleri daha da derinleştirebilir. Bununla birlikte, iki partili bir uzlaşma sağlanması, ABD'nin küresel rolünde istikrarı koruyarak Türkiye'nin ticari ve diplomatik ilişkileri için daha öngörülebilir bir ortam oluşturabilir.
