ABD'nin önde gelen savunma ve havacılık sanayii kuruluşu Aerospace Industries Association (AIA) Başkanı Eric Fanning, Kongre'de görüşülen geçici bütçe tasarısı (continuing resolution) hakkında sektörün görüşlerini dile getirdi. Fanning, geçici bütçelerin savunma projelerinde ciddi aksamalara yol açtığını ve bu durumun ulusal güvenliği risk altına aldığını belirtti.
Geçici Bütçe Sürecinin Arka Planı
ABD Kongresi, federal hükümetin faaliyetlerini sürdürebilmesi için genellikle mali yılın başlangıcında (1 Ekim) tam bütçeyi onaylayamaz. Bu durumda geçici bütçe (continuing resolution) çıkarılarak mevcut harcama seviyeleri belirli bir süre için geçici olarak devam ettirilir. Ancak bu geçici bütçeler, yeni programların başlatılmasını engeller, mevcut sözleşmelerde gecikmelere ve maliyet artışlarına neden olur.
Fanning, yaptığı açıklamada şunları kaydetti: "Geçici bütçeler, savunma sanayii için bir belirsizlik kaynağıdır. Şirketler, uzun vadeli yatırım kararları almakta zorlanıyor; tedarik zincirleri aksıyor ve işgücü planlaması olumsuz etkileniyor. Bu durum, silahlı kuvvetlerimizin modernizasyonunu ve hazırlığını sekteye uğratıyor."
AIA'nın verilerine göre, 2011'den bu yana savunma bütçesi neredeyse her yıl geçici bütçelerle yönetildi. Bu durum, özellikle F-35 savaş uçağı, Columbia sınıfı denizaltı ve yeni nesil kara araçları gibi büyük ölçekli programlarda gecikmelere yol açtı. Ayrıca, yeni başlatılacak programlar için fon ayrılamadığından, inovasyon ve teknolojik gelişme yavaşlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin savunma sanayiindeki bu belirsizlik, yalnızca ülke içini etkilemekle kalmıyor; küresel güvenlik dengeleri üzerinde de doğrudan etkili oluyor. ABD, müttefiklerine verdiği güvenlik garantileri ve askeri yardımlar konusunda önemli bir aktör konumunda. Geçici bütçeler nedeniyle askeri modernizasyonun aksaması, ABD'nin caydırıcılık kapasitesini zayıflatabilir ve rakiplerine fırsat sunabilir.
Uzmanlar, özellikle Çin ve Rusya gibi rakiplerin askeri harcamalarını artırdığı bir dönemde, ABD'nin bu tür iç siyasi tıkanıklıkların küresel güç dengesini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Öte yandan, NATO müttefikleri de ABD'nin savunma harcamalarındaki istikrarsızlığı yakından izliyor; Avrupa'daki güvenlik mimarisinin ABD garantilerine bağımlılığı sürüyor.
AIA ayrıca, Kongre üyelerine tam bütçe sürecini tamamlamaları çağrısında bulunuyor. Fanning, "Kongre'nin 2019 yılında olduğu gibi iki partili mutabakatla hareket etmesi gerekiyor. Geçici bütçeler yerine savunma bütçesini tam ve zamanında onaylamalılar" dedi. Bu çağrı, savunma sanayii şirketlerinin yanı sıra emekli askerler ve stratejik analistler tarafından da destekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD savunma bütçesindeki belirsizlik, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de dolaylı sonuçlar doğurabilir. ABD'nin F-35 programındaki gecikmeler ve savunma tedarikindeki aksamalar, Türkiye'nin F-35'e alternatif arayışlarını hızlandırabilir. Ayrıca, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığını etkileyebilecek her türlü iç tıkanıklık, bölgesel güvenlik dinamiklerini değiştirebilir. Türkiye, kendi savunma sanayiini geliştirme stratejisi çerçevesinde, bu tür dış belirsizlikleri bağımsız üretim kapasitesini artırmak için bir fırsat olarak değerlendirebilir.
