Avustralya'da savaş suçu iddialarıyla yargılanan eski Özel Hava Servisi (SAS) çavuşu Ben Roberts-Smith'in kefalet şartları, Victoria Haçı sahiplerinin davet edildiği Anzak Günü törenine katılabilmesi için değiştirildi. Mahkeme, Roberts-Smith'in 25 Nisan'da Canberra'daki Avustralya Savaş Anıtı'nda düzenlenecek törene katılmasına izin verdi. 44 yaşındaki eski asker, Afganistan'da 2009-2012 yılları arasında altı sivilin öldürülmesiyle ilgili altı cinayet suçlamasıyla karşı karşıya. Savunma avukatı, tüm yaşayan Victoria Haçı sahiplerinin törene davet edildiğini ve Roberts-Smith'in de bu onura layık görüldüğünü belirtti.
Roberts-Smith davasının geçmişi
Ben Roberts-Smith, Avustralya'nın en yüksek askeri nişanı olan Victoria Haçı'nı 2011 yılında Afganistan'daki operasyonlar sırasında gösterdiği üstün cesaret nedeniyle almıştı. Ancak 2018'de bazı medya kuruluşlarında yayınlanan haberler, Roberts-Smith'in Afganistan'da sivilleri öldürdüğü iddialarını gündeme getirdi. Bunun üzerine eski asker, yayıncı kuruluşlara karşı iftira davası açtı. 2023 yılında mahkeme, iddiaların büyük ölçüde doğru olduğuna hükmederek davayı sonuçlandırdı. Ardından federal polis soruşturma başlattı ve Roberts-Smith bugüne kadar altı cinayet, yedi savaş suçu ve diğer suçlamalarla yargılanıyor.
Duruşmalar devam ederken, savcılık Roberts-Smith'in kaçma riski olduğunu öne sürerek kefaletle serbest bırakılmasına itiraz etmişti. Ancak mahkeme, belirli koşullar altında kefaleti onayladı. Son olarak avukatı, Roberts-Smith'in Anzak Günü törenine katılması için kefalet şartlarının değiştirilmesini talep etti. Yargıç, bu talebi kabul ederek, eski askerin törene katılmak üzere belirli bir süre için kefalet koşullarını gevşetti.
Anzak Günü ve askeri törenlerin önemi
Anzak Günü, Avustralya ve Yeni Zelanda'da 25 Nisan'da kutlanan, Çanakkale Savaşı'nda hayatını kaybeden askerleri anma günüdür. Avustralya Savaş Anıtı'ndaki tören, ülkenin en önemli askeri anma etkinliklerinden biridir. Victoria Haçı sahipleri, bu tür törenlerde özel bir yere sahiptir. Roberts-Smith'in bu törene katılması, hem yargı süreci hem de kamuoyu açısından hassas bir durum yaratıyor. Bir yanda savaş suçuyla itham edilen bir kişinin ulusal bir kahraman gibi onurlandırılması, diğer yanda masumiyet karinesi ve yargı sürecinin devam etmesi gibi çelişkiler bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Roberts-Smith davası, Avustralya'nın kendi askeri personelinin savaş suçlarıyla yüzleşme sürecini yansıtsa da, Türkiye açısından doğrudan bir etkisi bulunmamaktadır. Ancak Anzak Günü'nün Çanakkale Savaşı'na dayanması, konuyu Türkiye ile sembolik olarak ilişkilendiriyor. Türkiye, Avustralya ve Yeni Zelanda ile Çanakkale ortak tarihi vesilesiyle dostane ilişkiler sürdürmektedir. Bu tür davalar, ülkelerin kendi geçmişleriyle hesaplaşması açısından evrensel bir örnek oluşturabilir. Ayrıca, savaş suçlarının yargılanması konusundaki uluslararası hukuk yükümlülüklerine dikkat çekmesi bakımından, Türk dış politikasının insan hakları vurgusuyla örtüşen yönleri bulunuyor.
