Bosna Savaşı'nda işlediği suçlar nedeniyle müebbet hapis cezası alan ve geçtiğimiz günlerde cezaevinde hayatını kaybeden Bosnalı Sırp eski general Ratko Mladic için cumartesi günü Belgrad'da bir anma töreni düzenlendi. Tören, Mladic'in defin işleminin gerçekleşeceği iki gün öncesinde, başkent Belgrad'daki bir kültür merkezinde yapıldı. Etkinliğe çok sayıda eski askeri personel, Mladic'in aile üyeleri ve Sırbistan'daki aşırı milliyetçi gruplara mensup yetkililer katıldı.
Mladic'in savaş suçu geçmişi ve cenaze süreci
Ratko Mladic, 1992-1995 yılları arasındaki Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp ordusunun başkomutanıydı. Uluslararası kamuoyunda "Bosna Kasabı" olarak anılan Mladic, özellikle 1995 yılında Srebrenitsa'da yaklaşık 8 bin Boşnak erkeğin ve gencin katledildiği soykırımdan sorumlu tutuldu. Ayrıca Saraybosna kuşatması sırasında sivillere yönelik saldırıları yönetmekle suçlandı. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), 2017 yılında Mladic'i soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan suçlu bularak müebbet hapis cezasına çarptırdı. Cezası 2021'de temyiz aşamasında da onandı.
Mladic, 2025 yılı başlarında cezaevinde hayatını kaybetti. Ölüm sebebi henüz resmi olarak açıklanmadı ancak uzun süredir tedavi gördüğü biliniyordu. Ailesi, cenazesinin Sırbistan'da toprağa verileceğini duyurdu. Anma töreni, Mladic'in ölümünün ardından Sırbistan'da milliyetçi çevreler tarafından düzenlenen ilk büyük organizasyon oldu. Törende Mladic'in fotoğrafları sergilendi, bazı katılımcılar Sırp milliyetçi marşları söyledi. Sırbistan hükümeti törenle ilgili resmi bir açıklama yapmadı.
Bölgesel tepkiler ve uluslararası boyut
Bosna-Hersek'teki Boşnak ve Hırvat temsilciler, töreni kınadı. Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Boşnak üyesi Denis Bećirović, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Srebrenitsa soykırımının failini anmak, kurbanların anısına yapılmış bir saygısızlıktır" ifadelerini kullandı. Sırbistan'ın başkenti Belgrad'daki bazı sivil toplum kuruluşları da töreni protesto etti. Öte yandan, Sırbistan'da iktidardaki Sırp İlerici Partisi (SNS) çevrelerinden törene destek veren açıklamalar geldi. SNS'li bir yetkili, "Mladic, Sırp halkının kahramanıdır" dedi.
Avrupa Birliği ve ABD'den henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak Brüksel'deki diplomatik kaynaklar, törenin Sırbistan'ın AB üyelik sürecine olumsuz yansıyabileceğini belirtiyor. Sırbistan, 2012'den bu yana AB'ye aday ülke statüsünde ve müzakereler devam ediyor. Ancak son yıllarda Sırbistan'ın Rusya ile yakın ilişkileri ve Kosova ile yaşanan gerilimler nedeniyle üyelik süreci yavaşlamış durumda. Mladic için düzenlenen anma töreni, Sırbistan'ın savaş suçlarıyla yüzleşme konusundaki isteksizliğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Balkanlar'da son dönemde artan milliyetçi söylemler dikkat çekiyor. Bosna-Hersek'te Sırp Cumhuriyeti entitesinin lideri Milorad Dodik, ayrılıkçı retoriğiyle bölgede tansiyonu yükseltiyor. Kosova ile Sırbistan arasındaki normalleşme görüşmeleri ise tıkanmış durumda. Mladic'in ölümü ve ardından yapılan tören, bölgedeki etnik gerilimleri yeniden alevlendirebilir. Uluslararası toplum, Batı Balkanlar'da istikrarın korunması için taraflara itidal çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Balkanlar'da istikrarın korunmasına ve bölgesel işbirliğine önem veren bir ülke olarak, Sırbistan ile Bosna-Hersek arasındaki dengeli politikasını sürdürmeye çalışıyor. Mladic için düzenlenen anma töreni, Türkiye'nin Bosna-Hersek'teki soykırım mağdurlarına yönelik hassasiyeti nedeniyle dikkatle izleniyor. Türkiye, Srebrenitsa soykırımını tanıyan ve kurbanları anan bir ülke. Sırbistan ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini geliştirmek isteyen Ankara'nın, bu tür gelişmeler karşısında dengeyi koruması gerekiyor. Ayrıca Türkiye, Balkanlar'daki istikrarın kendi güvenliği ve enerji koridorları açısından kritik olduğunu düşünüyor. Sırbistan'ın AB süreci ve Rusya ile ilişkileri, Türkiye'nin bölgedeki stratejik hesaplarını etkileyebilir.
