Perşembe günü Sırbistan hükümetine ait bir uçak, geçtiğimiz hafta savaş suçlarından müebbet hapis cezasını çekerken hayatını kaybeden eski ordu komutanı Ratko Mladic'in naaşını Belgrad'a getirdi. Yetkililer, Mladic için büyük bir cenaze töreni düzenlenmesinin beklendiğini açıkladı. 78 yaşında hayatını kaybeden Mladic, Bosna Savaşı sırasında işlenen soykırım ve insanlığa karşı suçlardan dolayı Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından 2017 yılında ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştı.
Savaş Suçlusunun Ölümü ve Naaşının Nakli
Ratko Mladic, 1992-1995 yılları arasında süren Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp ordusunun başkomutanıydı. Srebrenitsa Katliamı başta olmak üzere birçok savaş suçundan sorumlu tutulan Mladic, 2011 yılında Sırbistan'da yakalanmış ve Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (ICTY) teslim edilmişti. Mahkeme, 2017'de Mladic'i soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından suçlu bularak müebbet hapse mahkûm etti. Cezasını Hollanda'nın Scheveningen kentindeki hapishanede çeken Mladic, 31 Ağustos 2025 tarihinde hayatını kaybetti.
Sırbistan hükümeti, Mladic'in naaşını taşımak için özel bir uçak tahsis etti. Uçak, Perşembe günü Belgrad'daki Nikola Tesla Havaalanı'na indi. Sırbistan İçişleri Bakanlığı yetkilileri, naaşın aileye teslim edileceğini ve cenaze töreninin önümüzdeki günlerde yapılacağını bildirdi. Mladic'in oğlu Darko Mladic, basına yaptığı açıklamada, babasının vasiyeti üzerine Belgrad'da toprağa verileceğini söyledi. Cenaze törenine Sırbistan'daki aşırı milliyetçi grupların ve eski askerlerin geniş katılım göstermesi bekleniyor.
Mladic'in ölümü, Balkanlar'da farklı tepkilere yol açtı. Bosna-Hersek'teki Boşnak kurban aileleri, Mladic'in ölümünün ardından adaletin yerini bulduğunu ancak acılarının dinmediğini ifade etti. Sırbistan'da ise bazı kesimler Mladic'i bir kahraman olarak görüyor ve cenaze töreninin devlet töreni şeklinde yapılması çağrısında bulunuyor. Sırbistan hükümeti henüz resmi bir devlet töreni düzenleneceğine dair açıklama yapmadı.
Uluslararası Tepkiler ve Hukuki Süreç
Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) sözcüsü, Mladic'in ölümünün ardından yaptığı açıklamada, "Mahkeme, Mladic'in suçlarının kanıtlandığını ve cezasının onandığını hatırlatır. Kurbanların acıları unutulmamalıdır" dedi. Avrupa Birliği yetkilileri, Mladic'in ölümünü "adaletin tecellisi" olarak nitelendirirken, Sırbistan'ın savaş suçlarıyla yüzleşmesi gerektiğini vurguladı. Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Bećirović, yaptığı yazılı açıklamada, "Mladic'in ölümü, adaletin gecikmiş de olsa yerini bulduğunu gösteriyor. Ancak Srebrenitsa annelerinin acısı hâlâ taze" ifadelerini kullandı.
Srebrenitsa Katliamı, II. Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'da işlenen en büyük toplu katliam olarak kabul ediliyor. Temmuz 1995'te Bosnalı Sırp güçleri, Birleşmiş Milletler'in güvenli bölge ilan ettiği Srebrenitsa'da yaklaşık 8.000 Boşnak erkeği ve genci öldürdü. Mladic, bu katliamın baş sorumlusu olarak görülüyordu. Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) 2007'deki kararında, Srebrenitsa'da yaşananların soykırım olduğunu tespit etmişti. Sırbistan, soykırımdan sorumlu tutulmadı ancak önleme yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle eleştirildi.
Mladic'in cenaze töreni, Sırbistan'ın iç siyasetinde de yankı uyandırabilir. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, geçmişte Mladic'in avukatlığını yapmış bir isim olarak biliniyor. Vučić, Mladic'in ölümünün ardından yaptığı açıklamada, "Ailesine başsağlığı diliyorum. Sırbistan, uluslararası yükümlülüklerine bağlıdır" dedi. Ancak muhalefet, hükümetin Mladic'e resmi tören düzenleyerek savaş suçlarını meşrulaştırmaya çalıştığını öne sürüyor. Sırbistan'daki insan hakları örgütleri, cenaze töreninin savaş suçlarını övücü nitelikte olmaması gerektiğini belirtti.
Bölgesel açıdan, Mladic'in ölümü ve cenaze töreni, Balkanlar'daki etnik gerilimleri yeniden alevlendirebilir. Bosna-Hersek'te Sırp Cumhuriyeti entitesi ile Boşnak-Hırvat Federasyonu arasındaki ilişkiler son yıllarda gergin. Mladic'in cenazesinin Belgrad'da yapılması, Bosna'daki Sırp milliyetçileri için bir sembol haline gelebilir. Avrupa Birliği ve ABD, Batı Balkanlar'da istikrarın korunması için taraflara itidal çağrısı yapıyor. NATO da bölgedeki barış gücü misyonu KFOR aracılığıyla gelişmeleri yakından takip ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Balkanlar'da istikrarın korunmasına ve etnik gruplar arasında diyaloğun güçlendirilmesine önem veriyor. Mladic'in ölümü ve cenaze töreni, bölgedeki Sırp milliyetçiliğini tahrik ederek Bosna-Hersek'teki kırılgan barışı tehdit edebilir. Türkiye, Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğünü destekliyor ve Boşnak halkının haklarını savunuyor. Srebrenitsa soykırımını tanıyan ve kurbanlarını anan Türkiye için Mladic'in cenaze töreninin provokatif bir gösteriye dönüşmesi kabul edilemez. Ayrıca, Balkanlar'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik çıkarlarını olumsuz etkileyebilir. Türk dış politikası, bölgede barış ve diyaloğu teşvik etmeye devam edecektir.
