Dijital çağda dolandırıcılık yöntemleri giderek çeşitlenirken, özellikle romantik ilişki ve yatırım vaadiyle yapılan dolandırıcılıklar rekor seviyelere ulaştı. İngiltere'nin önde gelen tüketici hakları kuruluşu Which?, kullanıcıları en yaygın üç dolandırıcılık türüne karşı uyararak korunma yöntemlerini paylaştı. Sahte romantik ilişkiler, teslim edilmeyen online siparişler ve sahte yatırım fırsatları, her yıl milyonlarca kişiyi mağdur ediyor. Uzmanlar, bu tuzaklara karşı dikkatli olunması ve şüpheli durumlarda yetkililere başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Romantik dolandırıcılık: Kalbinizi değil cüzdanınızı hedef alıyor
Romantik dolandırıcılık, son yıllarda en hızlı büyüyen dolandırıcılık türlerinden biri haline geldi. Dolandırıcılar, sahte profiller oluşturarak kurbanlarıyla duygusal bağ kuruyor ve zamanla para veya değerli eşya talep ediyor. İngiltere'de 2023 yılında bu tür dolandırıcılıklarda kaybedilen toplam miktarın 100 milyon sterlini aştığı tahmin ediliyor. Kurbanlar genellikle yalnız veya savunmasız hisseden kişiler arasından seçiliyor. Dolandırıcılar, sürekli bahanelerle yüz yüze görüşmeyi reddediyor ve acil durumlar uydurarak para istiyor.
Uzmanlar, bu tuzağa düşmemek için şu önerilerde bulunuyor: Bir kişiyle sadece online olarak tanıştıysanız ve maddi yardım talepleri almaya başladıysanız şüpheci olun. Kişisel bilgilerinizi ve finansal durumunuzu paylaşmayın. Mümkünse, kişinin fotoğraflarını tersine görsel arama ile kontrol edin. Ayrıca, bir arkadaşınıza veya aile üyenize durumu anlatın; dışarıdan bir bakış açısı dolandırıcılığı fark etmenize yardımcı olabilir.
Online alışveriş tuzakları: Teslim edilmeyen siparişler ve sahte mağazalar
Online alışverişin yaygınlaşmasıyla birlikte, ödemesi yapılan ancak teslim edilmeyen siparişler en sık karşılaşılan dolandırıcılık yöntemlerinden biri haline geldi. Dolandırıcılar, gerçekçi görünen web siteleri kurarak veya popüler e-ticaret platformlarında sahte mağazalar açarak tüketicileri tuzağa düşürüyor. Özellikle indirimli ürünler veya stokta olmayan popüler ürünler vaadiyle tüketiciler cezbediliyor. İngiltere'de 2023 yılında bu tür dolandırıcılıklarla ilgili yapılan şikayet sayısı bir önceki yıla göre yüzde 30 arttı.
Korunma yöntemleri arasında, bilinmeyen bir siteden alışveriş yapmadan önce siteyi araştırmak, müşteri yorumlarını okumak ve ödeme yöntemi olarak kredi kartı veya PayPal gibi korumalı seçenekleri kullanmak yer alıyor. Ayrıca, çok cazip fiyatlı tekliflere karşı dikkatli olunmalı ve şüpheli durumlarda tüketici hakem heyetlerine başvurulmalıdır.
Yatırım dolandırıcılığı: Kolay para vaadi büyük kayıplara yol açıyor
Yatırım dolandırıcılığı, özellikle kripto para ve forex piyasalarında yoğunlaşırken, dolandırıcılar yüksek getiri vaatleriyle kurbanlarını cezbediyor. Sahte yatırım platformları oluşturan dolandırıcılar, mağdurları küçük miktarlarla başlatıp kâr göstererek daha büyük yatırımlar yapmaya ikna ediyor. Bir süre sonra platform erişime kapanıyor veya yatırımcılar paralarını çekemez hale geliyor. İngiltere Finansal Davranış Otoritesi (FCA), 2023 yılında bu tür dolandırıcılıklarda kaybedilen toplam miktarın 200 milyon sterlini aştığını açıkladı.
Uzmanlar, yatırım yapmadan önce mutlaka FCA veya benzeri resmi kurumların kayıtlarını kontrol etmeyi, vaat edilen getirilerin gerçekçi olup olmadığını sorgulamayı ve kişisel bilgileri paylaşmamayı öneriyor. Ayrıca, bir yatırım fırsatı çok iyi görünüyorsa, genellikle öyle olmadığı unutulmamalıdır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de dijital dolandırıcılık vakaları hızla artıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2023 yılında siber suçların yüzde 40'ını online dolandırıcılık oluşturuyor. Türkiye'de özellikle romantik ve yatırım dolandırıcılığı yaygınlaşırken, vatandaşların bilinçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Bu tür dolandırıcılıklarla mücadelede, Türkiye'nin dijital okuryazarlık seviyesini artırması ve uluslararası iş birliğini güçlendirmesi gerekiyor. Ayrıca, merkezi olmayan kripto para piyasasında yaşanan dolandırıcılık vakaları, Türkiye'nin bu alandaki düzenleyici adımlarını hızlandırmasına neden oluyor. Sonuç olarak, bu küresel tehdit Türkiye için de ciddi bir ekonomik ve sosyal risk oluşturuyor.
