Avrupa'da yasadışı online eczaneler, ölümcül sentetik opioidler içeren sahte ağrı kesici ilaçları satarak halk sağlığını tehdit ediyor. Hollanda'da birden fazla ölümle ilişkilendirilen bu sahte ilaçlar, e-ticaretin karanlık yüzünü gözler önüne seriyor. Yetkililer, özellikle güçlü ağrı kesiciler olarak pazarlanan ürünlerin, aslında fentanil gibi sentetik opioidler içerdiğini ve bu maddelerin çok küçük dozlarda bile ölümcül olabileceğini belirtiyor. Soruşturmalar, bu ilaçların internet üzerinden kolayca erişilebilir olduğunu ve düzenleyici denetimlerin yetersiz kaldığını ortaya koyuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Son yıllarda Avrupa'da sahte ilaç ticareti hızla büyüyor. Özellikle ağrı kesici, uyku ilacı ve anksiyete ilaçları gibi reçeteli ilaçların sahteleri, internet üzerinden yasal görünen web siteleri aracılığıyla satılıyor. Bu siteler, genellikle "güvenli" ve "onaylı" olduklarını iddia ederek tüketicileri kandırıyor. Ancak içeriklerinde aktif madde olarak fentanil, kar fentanil veya diğer sentetik opioidler bulunabiliyor. Bu maddeler, bağımlılık yapıcı ve solunum depresyonuna yol açarak ölüme neden olabiliyor.
Hollanda'da son aylarda çok sayıda ölüm vakası, sahte oksikodon ve morfin içeren tabletlerin kullanımıyla ilişkilendirildi. Hollanda Sağlık ve Gençlik Bakımı Müfettişliği, bu ilaçların ülkeye yasadışı yollarla sokulduğunu ve dağıtım ağının uluslararası bağlantıları olduğunu açıkladı. Yetkililer, özellikle gençler arasında bu tür ilaçların kullanımının arttığını ve sosyal medya platformlarında reklamlarının yapıldığını vurguluyor.
Avrupa Birliği'nin ilaç düzenleyicisi EMA ve Europol, sahte ilaç ticaretiyle mücadele için ortak operasyonlar düzenliyor. Ancak internetin sınırsız yapısı ve satıcıların sürekli yeni alan adları alması, denetimi zorlaştırıyor. 2022'de Europol, Avrupa çapında 10 milyon euro değerinde sahte ilaç ele geçirdiğini duyurmuştu. Bu yılın başında ise Interpol, "Pangea" operasyonu kapsamında 100'den fazla ülkede binlerce sahte ilaç sitesini kapattı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sahte ilaç ticareti sadece Avrupa'nın değil, tüm dünyanın sorunu. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, gelişmekte olan ülkelerde satılan ilaçların %10'una kadarı sahte. Ancak son yıllarda bu sorun gelişmiş ülkelerde de hızla yayılıyor. Özellikle COVID-19 pandemisi sırasında artan online alışveriş alışkanlığı, sahte ilaç satıcılarına yeni fırsatlar sundu.
Avrupa'da sahte ilaçların çoğu, Asya ve Afrika'daki yasadışı laboratuvarlarda üretiliyor ve posta veya kargo yoluyla gönderiliyor. Kolluk kuvvetleri, bu ağların arkasında organize suç örgütlerinin olduğunu belirtiyor. Örneğin, geçtiğimiz yıl Almanya'da düzenlenen bir operasyonda, Pakistan'dan gelen sahte ağrı kesiciler ele geçirildi ve olayın uluslararası bir şebekeyle bağlantılı olduğu ortaya çıktı.
Uzmanlar, tüketicilerin yalnızca güvenilir kaynaklardan ilaç alması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, hükümetlerin online eczaneleri daha sıkı denetlemesi ve yasadışı siteleri hızla kapatması gerekiyor. Avrupa İlaç Ajansı, vatandaşları reçetesiz satılan ağrı kesiciler konusunda bile dikkatli olmaya çağırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, coğrafi konumu nedeniyle sahte ilaç ticaretinde hem hedef hem de transit ülke konumunda. Son yıllarda Türkiye'de de sahte ilaç operasyonları artış gösterdi. Özellikle büyük şehirlerde internet üzerinden satılan sahte ağrı kesiciler ve zayıflama ilaçları ele geçiriliyor. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK), vatandaşları online ilaç alırken dikkatli olmaları konusunda uyarıyor. Avrupa'daki gelişmeler, Türkiye'nin de sınır ötesi işbirliğini güçlendirmesi gerektiğini gösteriyor. Özellikle Europol ve Interpol ile ortak operasyonlar, Türkiye'nin güvenliği için kritik önem taşıyor. Ayrıca, genç nüfusun internet kullanımı göz önüne alındığında, farkındalık kampanyaları hayati önemde.
