Rusya’nın Ukrayna’daki savaşında gelgitler değişiyor. Ukrayna güçlerinin karşı taarruzlarla toprak kazanması, Rusya’nın derinliklerine yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırılarının artması ve Kremlin’in savaş kasasının hızla boşalması, Moskova’yı zor durumda bırakıyor. Uzmanlara göre Vladimir Putin’in akılcı bir hamleyle çatışmaya “dondurulmuş” bir ateşkes arayışına girmesi yerinde olacaktır. Ancak Putin’in, Rusya’nın içinde bulunduğu durumu tam olarak kavrayamadığı ya da kavramak istemediği için bu adımı atacağına dair hiçbir garanti bulunmuyor.
Savaşın Seyri Değişiyor: Ukrayna’nın Kazanımları ve Rusya’nın Kayıpları
2023 yazından bu yana Ukrayna ordusu, batıdan aldığı zırhlı araçlar ve topçu sistemleriyle Rusya’nın güney ve doğu cephelerinde önemli ilerlemeler kaydetti. Herson, Harkiv ve Donbas’ın bazı bölgelerinde Rus savunma hatları yarıldı. Özellikle Zaporijya cephesinde Ukrayna birlikleri, Rusya’nın ikmal yollarını tehdit eder noktalara ulaştı. Bu ilerlemeler, savaşın başından bu yana en büyük toprak değişimlerine yol açarken, Rusya’nın işgal altındaki toprakları kontrol etme kabiliyetini sorgulatıyor.
Öte yandan Ukrayna, uzun menzilli İHA ve füze sistemleriyle Rusya’nın iç bölgelerindeki askeri hedefleri vurmayı sürdürüyor. Moskova’ya bağlı bölgeler, Rostov-na-Donu, Bryansk ve hatta St. Petersburg yakınlarındaki havaalanlarına düzenlenen saldırılar, sadece askeri değil psikolojik bir etki de yaratıyor. Rus hava savunma sistemlerinin bu saldırıları durdurmada yetersiz kalması, Kremlin’in itibarını zedeliyor ve iç cephede huzursuzluğu artırıyor.
Ekonomik Çöküş: Rusya’nın Savaş Kasası Erimekte
Savaşın maliyeti Rusya için her geçen gün daha da ağırlaşıyor. Batı yaptırımları, enerji gelirlerindeki düşüş ve artan askeri harcamalar, Rus bütçesini derinden etkiliyor. Ruble son aylarda değer kaybederken, enflasyon çift haneli rakamlara ulaştı. Savunma bakanlığının personel maaşları, silah üretimi ve eskiyen teçhizatın yenilenmesi için ayırdığı kaynaklar, eğitim ve sağlık gibi sosyal harcamaları kısıyor. Birçok ekonomist, Rusya’nın mevcut harcama temposuyla 2025 yılına kadar ciddi bir mali krizle karşı karşıya kalabileceğini öngörüyor.
Putin’in savaşı finanse etmek için başvurduğu yöntemler de sorgulanıyor. Enerji şirketlerine ek vergiler getirilmesi, devlet şirketlerinden zorunlu temettü alınması ve yurt dışındaki Rus varlıklarının satışı, geçici bir çözüm sunsa da sürdürülebilir değil. Bu tablo, Kremlin’i müzakereye zorlayacak en önemli etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.
Putin Müzakere Masasına Oturur mu?
Putin’in bu koşullar altında müzakereye yanaşması beklenebilir. Ancak Kremlin’in bugüne kadarki tutumu, savaşın başında ilan ettiği “hedeflere ulaşana kadar devam” söylemi, durumun vahametinin Moskova’da tam olarak anlaşıldığına dair şüphe uyandırıyor. Putin, kendisine sunulan raporların iyimser bir tablo çizdiği bir bilgi ekosisteminde yaşıyor. Ayrıca, savaşın sona ermesi halinde kişisel iktidarının sorgulanacağı bir sürece girilmesinden endişe ediyor.
Nitekim, bazı Batılı kaynaklar Putin’e yakın isimlerin dahi savaşın yıkıcılığını kabul ettiğini ancak liderlerinin geri adım atmaya ikna edilemediğini belirtiyor. Bu da Rusya adına daha fazla toprak kaybı ve insani felaket anlamına gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, savaşın başından bu yana hem Ukrayna hem de Rusya ile iletişim kanallarını açık tutarak arabuluculuk çabalarını sürdürüyor. Rusya'nın zayıflaması, Ankara'nın Karadeniz'deki dengeleri yeniden gözden geçirmesine neden olabilir. Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında savaş gemilerinin geçişini kontrol eden Türkiye, olası bir ateşkes durumunda enerji ve tahıl koridorlarının güvenliği için kritik bir konumda yer alıyor. Rusya'nın ekonomik olarak yıpranması, Moskova'nın Türkiye ile olan ticaret ve turizm ilişkilerinde daha esnek davranmasına yol açabilir. Dolayısıyla, bu gelişmeler Türkiye'nin hem diplomatik hem de ticari çıkarları açısından yakından izlenmeyi gerektiriyor.
