Rusya'da askerlik çağındaki erkekler, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in önümüzdeki dönemde başlatması beklenen büyük çaplı zorunlu askerlik dalgasından kaçmak için ülkeyi terk ediyor. Bu durum, Ukrayna savaşının yarattığı insan gücü ihtiyacını gözler önüne sererken, Rus ekonomisi ve toplumu üzerinde derin etkiler yaratıyor.
Asker kaçışının arka planı
Rusya'da 2022'de ilan edilen kısmi seferberlik sonrasında yüz binlerce erkek, askere alınmamak için Gürcistan, Kazakistan, Ermenistan ve diğer komşu ülkelere kaçmıştı. Şimdi ise Putin yönetiminin yeni bir seferberlik dalgası hazırlığında olduğu konuşuluyor. İngiliz istihbaratı ve bağımsız Rus medyası, Kremlin'in askerlik şubesine kayıtlı erkek sayısını artırmak ve kaçış yollarını kapatmak için yeni yasalar çıkardığını bildiriyor. Özellikle elektronik askerlik celbi uygulamasına geçilmesi, kaçışları zorlaştırdı. Buna rağmen erkekler, turistik vize, öğrenci vizesi veya çalışma izni gibi yollarla yurt dışına çıkmaya devam ediyor. Sınır kapılarında uzun kuyruklar oluşuyor, uçak biletleri karaborsaya düşüyor.
Rus ekonomisi, genç ve nitelikli iş gücünün ülkeden ayrılmasıyla ciddi bir beyin göçü sorunuyla karşı karşıya. İşgücü açığı, özellikle inşaat, ulaşım ve hizmet sektörlerinde hissediliyor. Merkez Bankası, işgücü kıtlığının enflasyonu körüklediğini kabul ediyor. Ayrıca asker kaçışları, demografik yapıyı da olumsuz etkiliyor; doğum oranları düşüyor, nüfus yaşlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Rusya'dan kaçanların bir kısmı Avrupa ülkelerine yöneliyor. AB, Rusya'dan gelenlere vize kolaylığı sağlama konusunda isteksiz davranıyor; ancak insani gerekçelerle bazı ülkeler sığınma hakkı tanıyor. Orta Asya ülkeleri ise Rus göçmenlere karşı temkinli. Kazakistan ve Özbekistan, Rusya ile ilişkileri bozmamak için denge politikası izliyor. Öte yandan, asker kaçışları Rusya'nın savaş kapasitesini de sınırlıyor. Ukrayna cephesinde asker ihtiyacı artarken, yeni asker bulmak zorlaşıyor. Bu durum, Rusya'nın savaşı daha uzun süre sürdürme kabiliyetini azaltabilir.
Küresel ekonomi açısından, Rusya'daki işgücü kaybı enerji ve emtia piyasalarını da etkiliyor. Rusya, petrol ve doğal gaz üretiminde işgücü sıkıntısı çekiyor; bu da arz kesintilerine yol açabilir. Ayrıca, Rusya'nın teknoloji ve yazılım sektörlerinde çalışan gençlerin ülkeyi terk etmesi, uzun vadede inovasyon kapasitesini düşürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'daki asker kaçışları ve ekonomik istikrarsızlık, Türkiye'yi birkaç açıdan ilgilendiriyor. Öncelikle, Türkiye Rusya ile önemli bir ticari ve turistik ilişkiye sahip. Rus turistlerin ve iş insanlarının ülkeye gelmeye devam etmesi, Türk ekonomisi için kritik. Ancak artan göç dalgası, Türkiye'nin göç yönetimi politikalarını zorlayabilir. Ayrıca, Rusya'nın enerji arzında yaşanabilecek aksaklıklar, Türkiye'nin doğal gaz tedarikini etkileyebilir. Türkiye, Rusya ile Ukrayna arasında denge politikası izlerken, bu tür gelişmeleri dikkatle takip etmeli.
