Rusya ve Ukrayna'nın, iki yılı aşkın süredir devam eden savaşın cephe hatlarındaki yerleşim yerlerine düzenlediği saldırılarda en az 13 sivil hayatını kaybetti. Yerel yetkililerden alınan bilgiye göre, saldırılar her iki tarafın kontrolündeki bölgelerde eş zamanlı olarak gerçekleşti. Ukrayna'nın doğusundaki Donetsk bölgesinde Rus güçlerinin topçu ateşi sonucu 8 kişi ölürken, Harkiv ve Sumy kentlerinde de can kayıpları yaşandı. Rusya tarafında ise Ukrayna'nın Belgorod bölgesine düzenlediği hava saldırılarında 5 sivil yaşamını yitirdi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıları kınayarak uluslararası topluma daha fazla hava savunma sistemi çağrısında bulundu. Rusya Savunma Bakanlığı ise Ukrayna güçlerinin sivil hedeflere yönelik saldırılarını 'terör eylemi' olarak nitelendirdi.
Saldırıların arka planı ve insani boyut
Çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerde sivil can kaybı, savaşın başlangıcından bu yana en kritik insani sorunlardan biri olmaya devam ediyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği verilerine göre, savaşta bugüne kadar en az 11 bin sivil öldü, 23 binden fazla sivil yaralandı. Ancak gerçek sayının çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor. Cephe hattındaki kentlerde yaşayan siviller, hem Rus hem de Ukrayna topçusunun hedefi olabiliyor. Özellikle Donetsk bölgesinde kontrolün sık sık el değiştirmesi, sivil nüfusun güvenli bölgelere kaçışını zorlaştırıyor. Ukrayna ordusu, Rusya'nın sivil altyapıyı hedef aldığını iddia ederken, Moskova yönetimi ise Ukrayna güçlerinin sivilleri 'kalkan' olarak kullandığını öne sürüyor. Her iki taraf da savaş suçu işlemekle suçlanıyor; Uluslararası Ceza Mahkemesi ise soruşturmalarına devam ediyor.
Saldırıların ardından bölgede elektrik, su ve doğalgaz altyapısı ciddi hasar gördü. Donetsk'teki yetkililer, binlerce hanenin ısınma ve temiz suya erişiminin kısıtlandığını bildirdi. Ukrayna Enerji Bakanlığı, Rus saldırıları sonucu ülke genelinde enerji arzında yüzde 30'a varan kayıp yaşandığını açıkladı. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri, sivillerin tahliyesi için her iki tarafla da temas halinde olduğunu duyurdu.
Savaşın bölgesel ve küresel boyutları
Sivil ölümlerinin artması, Batılı ülkelerin Ukrayna'ya askeri desteğini yoğunlaştırmasına yol açıyor. ABD, bu hafta Ukrayna'ya 1,5 milyar dolarlık yeni bir askeri yardım paketi göndereceğini açıkladı. Pakette uzun menzilli füzeler ve hava savunma sistemlerinin bulunduğu belirtiliyor. Avrupa Birliği ise Rusya'ya yönelik yeni yaptırımlar üzerinde çalışıyor. Öte yandan Çin, savaşın diplomatik yollarla çözülmesi için tarafları müzakere masasına çağırmaya devam ediyor. Ancak Rusya'nın işgal altındaki bölgelerde ilhak referandumları düzenlemesi, barış müzakerelerinin önünü tıkıyor. Küresel gıda fiyatlarındaki artışın da etkisiyle Birleşmiş Milletler, Karadeniz Tahıl Girişimi'nin yeniden canlandırılması için çaba harcıyor. Savaşın enerji piyasalarına etkisi ise devam ediyor; Brent petrol varil fiyatı 85 doların üzerinde seyrediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna-Rusya savaşında arabuluculuk rolü oynamaya devam ediyor. Sivil ölümlerinin artması, Türkiye'nin insani yardım girişimlerini hızlandırmasını gerektirebilir. Özellikle Karadeniz'deki güvenlik durumu, Türkiye'nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni uygulama politikasını etkileyebilir. Savaş uzadıkça, Türkiye'nin hem Rusya hem Ukrayna ile olan ticari ilişkileri zarar görüyor. Türkiye, tahıl koridoru anlaşmasının yeniden hayata geçirilmesi için yoğun diplomasi yürütüyor. Ayrıca, NATO'nun doğu kanadındaki güçlendirme çabaları, Türkiye'nin savunma politikalarına da etki ediyor.
