Rusya'nın Ukrayna'nın başkenti Kiev'e düzenlediği geniş çaplı füze ve insansız hava aracı saldırısında, Unesco Dünya Mirası listesinde yer alan tarihi Kiev Pechersk Lavra (Mağaralar Manastırı) kompleksi içindeki Dormition Katedrali hasar gördü. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırının sadece dini bir yapıyı değil, aynı zamanda Ukrayna'nın kültürel kimliğini de hedef aldığını belirtti. Olayda can kaybı yaşanmazken, katedralin çatısında yangın çıktı ve itfaiye ekipleri yangını kontrol altına almak için çalışma başlattı. Saldırıda ayrıca Kiev'in çeşitli bölgelerindeki konut binaları da vuruldu; ilk belirlemelere göre en az üç kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı.
Saldırının arka planı ve kültürel mirasın hedef alınması
Rusya, 24 Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından Ukrayna'nın enerji altyapısına ve sivil yerleşim alanlarına yönelik saldırılarını sürdürüyor. Son saldırıda, Kiev'in tarihi merkezindeki Pechersk Lavra'nın hedef alınması, savaşın kültürel miras üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne serdi. 11. yüzyılda kurulan ve Kiev Rus döneminden kalma bu manastır kompleksi, hem Ortodoks Hristiyanlık hem de Ukrayna tarihi açısından büyük önem taşıyor. Dormition Katedrali, manastırın ana kilisesi olarak 1070'lerde inşa edilmiş ve yüzyıllar boyunca birçok kez yenilenmişti. Unesco tarafından 1990 yılında Dünya Mirası listesine alınan yapı, 1941'de II. Dünya Savaşı sırasında da ağır hasar görmüş ve 2000'li yıllarda restore edilmişti.
Ukrayna Kültür Bakanlığı, saldırıda katedralin çatısında büyük bir yangın çıktığını ve itfaiyenin müdahalesiyle yangının kontrol altına alındığını açıkladı. Yapısal hasarın boyutu henüz netleşmezken, uzmanlar restorasyonun yıllar alabileceğini belirtiyor. Saldırı, uluslararası toplumda geniş yankı uyandırdı; Unesco Genel Direktörü Audrey Azoulay, saldırıyı kınayarak kültürel mirasın korunması çağrısında bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut
Rusya'nın kültürel mirası hedef alması, savaşın sadece askeri değil aynı zamanda kimlik ve tarih üzerinde de bir mücadele olduğunu gösteriyor. Kiev Pechersk Lavra, Ukrayna'nın bağımsızlık mücadelesinin sembollerinden biri olarak görülüyor. Rusya ise manastırın tarihsel olarak Rus Ortodoks Kilisesi'ne bağlı olduğunu iddia ederek Ukrayna'nın kültürel miras üzerindeki hakimiyetini sorguluyor. Bu saldırı, Ukrayna halkının direncini kırmayı ve ülkenin manevi merkezlerini vurarak moral çöküntüsü yaratmayı amaçlıyor olabilir. Ancak uzmanlar, bu tür saldırıların Ukrayna'nın Batı ile entegrasyonunu hızlandırdığını ve uluslararası kamuoyunun Rusya'ya yönelik baskısını artırdığını belirtiyor.
NATO ve AB ülkeleri saldırıyı sert dille kınarken, Ukrayna'ya daha fazla hava savunma sistemi sağlanması çağrıları yeniden gündeme geldi. Saldırı ayrıca, Ukrayna'nın savaş sonrası yeniden inşa sürecinde kültürel mirasın korunmasının ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu saldırı, Türkiye'nin arabuluculuk rolü üstlendiği Ukrayna-Rusya savaşında kültürel mirasın hedef alınmasının yarattığı hassasiyeti göstermesi açısından önemli. Türkiye, Karadeniz Tahıl Koridoru anlaşması ve esir takasları gibi girişimlerde aktif rol oynarken, savaşın kültürel boyutu da Ankara'nın diplomasi ajandasında yer alıyor. Türkiye, Ukrayna'ya insani yardımlarının yanı sıra Bayraktar TB2 SİHA'lar gibi askeri desteğiyle de biliniyor. Saldırının ardından Türkiye'nin, Ukrayna'nın kültürel mirasını koruma çabalarına katkı sunması ve uluslararası platformlarda bu tür saldırıların kınanması çağrısı yapması beklenebilir. Ayrıca İstanbul'daki Ayasofya'nın statüsü gibi kültürel miras tartışmalarının yaşandığı Türkiye'de, savaşta dini yapıların hedef alınması kamuoyunda hassasiyetle karşılanacaktır.
