Rusya, Türkiye ile S-400 hava savunma sistemlerinin akıbetine ilişkin görüşmeler yürüttüğünü doğruladı. Ankara'nın, Washington'un F-35 savaş uçağı programından çıkarılmasına yol açan ambargoyu kaldırmak amacıyla Rus yapımı bu sistemleri bir Körfez ülkesine devretme seçeneğini değerlendirdiği bildiriliyor. The War Zone (TWZ) adlı savunma haber sitesinin aktardığı bilgiye göre, Türkiye, ABD ile ilişkilerini normalleştirme çabası kapsamında S-400'leri üçüncü bir tarafa satmayı veya devretmeyi düşünüyor. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, Moskova ile Ankara arasında bu konuda temasların sürdüğünü ve her iki tarafın da çıkarlarını koruyacak bir çözüm arayışında olduklarını belirtti.
Gelişmenin Arka Planı: S-400 Krizi ve F-35 Ambargosu
Türkiye'nin 2017 yılında Rusya'dan S-400 Triumf hava savunma sistemlerini satın alması, ABD ile Ankara arasında uzun süreli bir krize yol açmıştı. Washington, bu sistemin NATO'nun hava savunma ağıyla uyumsuz olduğunu ve F-35 savaş uçaklarının gizlilik teknolojisini ele geçirebileceğini öne sürerek Türkiye'yi F-35 programından çıkarmış ve savunma sanayisine yaptırımlar uygulamıştı. Türkiye ise S-400'lerin NATO sistemlerine entegre edilmeyeceğini ve ABD'nin endişelerinin yersiz olduğunu savunmuştu.
Son dönemde Türkiye-ABD ilişkilerinde yumuşama sinyalleri gözlenirken, Ankara'nın S-400'leri bir Körfez ülkesine devretme olasılığı gündeme geldi. Katar veya Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin bu sisteme ilgi duyabileceği belirtiliyor. Böyle bir hamle, Türkiye'nin F-35 programına geri dönmesinin önünü açabilir ve ABD'nin CAATSA yaptırımlarını kaldırmasına zemin hazırlayabilir. Rusya ise bu süreçte kendi çıkarlarını korumaya çalışıyor; Zaharova'nın açıklaması, Moskova'nın Ankara'nın kararına saygı duyduğunu ancak mevcut anlaşmaların gerekliliklerinin yerine getirilmesini beklediğini gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: NATO-Rusya Dengeleri ve Körfez Güvenliği
S-400'lerin olası devri, yalnızca Türkiye-ABD ilişkilerini değil, aynı zamanda NATO-Rusya dengelerini ve Körfez bölgesindeki güvenlik dinamiklerini de etkileyebilir. NATO üyesi bir ülkenin Rus yapımı bir hava savunma sistemini üçüncü bir ülkeye devretmesi, ittifak içinde yeni tartışmalara yol açabilir. Öte yandan, Körfez ülkelerinin S-400'e sahip olması, İran ve Yemen'deki Husiler başta olmak üzere bölgesel tehditlere karşı savunma kapasitelerini artırabilir. Ancak bu durum, ABD'nin Körfez'deki askeri varlığı ve silah satışları üzerinde de etkili olabilir; Washington, müttefiklerinin Rus silahlarına yönelmesini istemiyor.
Rusya açısından bakıldığında, S-400'lerin bir Körfez ülkesine satışı, Moskova'nın Orta Doğu'daki nüfuzunu genişletme stratejisiyle uyumlu. Rusya, askeri teknoloji ihracatını artırarak bölgede etkinlik kazanmayı hedefliyor. Ancak Türkiye'nin bu sistemleri devretmesi, Rusya'nın Ankara üzerindeki baskı aracını kaybetmesi anlamına gelebilir. Bu nedenle Moskova, süreci dikkatle yönetiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk dış politikasının iki büyük güç arasında denge kurma çabasının bir yansımasıdır. S-400'lerin devri, Ankara'nın ABD ile ilişkilerini normalleştirme ve F-35 programına dönme hedefi doğrultusunda önemli bir adım olabilir. Ancak bu hamlenin Rusya ile ilişkilere vereceği zarar ve Moskova'nın olası misillemeleri dikkate alınmalıdır. Türkiye'nin savunma sanayindeki yerelleşme hamleleri ve alternatif hava savunma sistemleri geliştirme çabaları, bu tür dışa bağımlılığı azaltma potansiyeli taşıyor. Kısa vadede ise Ankara, hem ABD'yi tatmin edecek hem de Rusya'yı rahatsız etmeyecek bir çözüm bulmakta zorlanabilir.
