Rusya, İsviçreli gıda devi Nestlé ve Fransız süpermarket zinciri Auchan'ın ülkedeki yerel işletmelerinin kontrolünü ele geçirdi. Kremlin'in 2024'ten bu yana yabancı şirket varlıklarına yönelik en büyük el koyma hamlesi olarak nitelendirilen bu adım, Avrupa ile artan gerilim ortamında geldi. Bu arada ABD'nin, Çin ve diğer ticaret ortaklarına yönelik yeni tarifeleri açıklamayı ertelemesi bekleniyor.
El Koyma Kararının Arka Planı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in imzaladığı kararname ile Nestlé ve Auchan'ın Rusya'daki varlıkları geçici olarak devlet yönetimine devredildi. Karar, Kremlin'in Batılı şirketlere yönelik misilleme politikalarının bir parçası olarak görülüyor. Rusya, 2022'de Ukrayna'nın işgalinin ardından Batı'nın uyguladığı yaptırımlara karşılık olarak, düşmanca ülkeler listesindeki şirketlerin varlıklarını dondurma ve el koyma yetkisini kullanıyor.
Nestlé, Rusya'da 1990'lardan bu yana faaliyet gösteriyor ve ülkede birçok fabrikası bulunuyor. Şirket, 2022'de Ukrayna işgalinin ardından Rusya'daki yatırımlarını durdurmuş ancak temel gıda ürünleri tedarikini sürdürmüştü. Auchan ise Rusya'da onlarca hipermarket işletiyor ve ülkedeki en büyük yabancı perakende zincirlerinden biri konumunda. El koyma, bu şirketlerin Rusya'daki operasyonlarını doğrudan etkileyecek.
Uzmanlar, bu hamlenin Rusya'nın yabancı yatırımcılar nezdindeki güvenilirliğini daha da zedeleyeceğini belirtiyor. Son yıllarda birçok Batılı şirket Rusya'dan çekilmiş veya faaliyetlerini askıya almıştı. El koyma kararı, kalan yabancı şirketler üzerinde de baskı oluşturabilir. Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı'ndan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi.
ABD'nin Tarife Ertelemesi ve Küresel Ticaret Dengeleri
Öte yandan ABD yönetiminin, Çin başta olmak üzere birçok ülkeye yönelik yeni tarifeleri açıklamayı ertelemesi bekleniyor. Reuters'ın haberine göre, Beyaz Saray içinde yapılan değerlendirmelerde, mevcut ekonomik koşullar ve müttefiklerle yürütülen müzakereler nedeniyle tarife kararının ertelendiği ifade ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump, seçim kampanyası sırasında Çin'e yönelik sert tarifeler vaat etmişti. Ancak göreve gelmesinin ardından, özellikle Avrupa ve Asya'daki ticaret ortaklarıyla yürütülen görüşmeler sonucunda bu adımların zamanlaması belirsizleşti.
Çin, ABD'nin olası tarifelerine karşı misilleme hazırlığı içinde. Pekin yönetimi, son aylarda ABD'den yapılan tarımsal ürün ithalatını azaltarak ve diğer ticaret ortaklarıyla anlaşmalar imzalayarak pozisyonunu güçlendirmeye çalışıyor. ABD'nin tarife ertelemesi, küresel piyasalarda kısa vadeli bir rahatlama yaratabilir; ancak uzun vadeli belirsizlik sürüyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Ticaret Örgütü (WTO), artan korumacılık eğilimlerinin küresel büyümeyi olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Rusya'nın el koyma kararı ve ABD'nin tarife belirsizliği, dünya ticaretinde parçalanma riskini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Nestlé ve Auchan'a el koyması, Türk şirketleri için uyarı niteliğinde. Rusya'da faaliyet gösteren Türk inşaat, gıda ve perakende firmaları, benzer bir riskle karşı karşıya kalabilir. Öte yandan ABD'nin Çin'e yönelik tarifeleri ertelemesi, Türkiye'nin ihracat pazarlarını çeşitlendirmesi açısından fırsat yaratabilir. Türkiye, hem Rusya hem de Batı ile dengeli ilişkiler yürütürken, artan jeopolitik gerilimlerde ekonomik çıkarlarını korumak için dikkatli bir diplomasi izlemeli. Küresel tedarik zincirlerindeki kırılmalar, Türkiye'yi alternatif üretim üssü olarak öne çıkarabilir.
