Moskova yönetimi, Ukrayna'ya askeri ve mali destek sağlayan Avrupa ülkelerine yönelik düşmanca söylemini giderek sertleştirirken, bu ülkelerin eski ABD Başkanı Donald Trump'a yönelik övgüleri de Rusya'nın tepkisini çekiyor. Kremlin'in son haftalarda özellikle Polonya, Baltık ülkeleri ve Birleşik Krallık'a karşı kullandığı dil, Soğuk Savaş dönemini anımsatan bir gerilime işaret ediyor. Rus yetkililer, bu ülkeleri 'Rus düşmanı politikalar izlemekle' suçlarken, NATO'nun doğu kanadında askeri yığınağa gidildiği yönündeki iddialar da tansiyonu yükseltiyor.
Moskova'nın Hedefindeki İsimler ve Sebepler
Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüleri, son basın toplantılarında Polonya ve Baltık ülkelerini 'Ukrayna'daki savaşı kışkırtmakla' suçladı. Ancak dikkat çeken nokta, bu suçlamaların sıklıkla Trump'a yapılan referanslarla birlikte anılması. Putin yönetimine yakın analistlere göre, Avrupa'daki bazı muhafazakâr hükümetlerin Trump'ı övmesi, Moskova'da 'Batı ittifakının içinde bir çatlak oluştuğu' algısını güçlendiriyor. Özellikle Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve Polonya'daki bazı sağcı politikacıların Trump'a yönelik övgüleri, Kremlin tarafından 'NATO'nun zayıfladığının işareti' olarak yorumlanıyor.
Öte yandan, Rusya Savunma Bakanlığı, NATO'nun Baltık Denizi'ndeki tatbikatlarını 'provokasyon' olarak nitelendirirken, bölgeye ek askeri sevkiyat yapıldığına dair uydu görüntüleri yayınlandı. Bu hamleler, Avrupa'da 'Rusya'nın Baltık ülkelerine yönelik olası bir askeri harekatı' senaryolarını yeniden gündeme getirdi. Ancak Batılı istihbarat kaynakları, şu an için doğrudan bir tehdit olmadığını, ancak psikolojik harekatın yoğunlaştığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Yeni Bir Soğuk Savaş mı?
Rusya'nın bu hamleleri, sadece Avrupa güvenlik mimarisini değil, aynı zamanda küresel enerji dengelerini de etkiliyor. AB ülkeleri, Rus gazına alternatif arayışlarını hızlandırırken, ABD'nin sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı rekor kırıyor. Uzmanlar, Moskova'nın 'Trump kartını' kullanarak Avrupa içinde bir ayrışma yaratmayı hedeflediğini, ancak bunun kısa vadede başarılı olma ihtimalinin düşük olduğunu vurguluyor. Zira AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları devam ederken, NATO'nun doğu kanadındaki ülkeler savunma harcamalarını artırıyor.
Öte yandan, Çin'in Ukrayna savaşındaki 'tarafsız' duruşu ve Rusya ile artan ticareti, Moskova'ya diplomatik bir nefes aldırıyor. Ancak Çin'in NATO ülkeleriyle ekonomik bağları, bu desteğin sınırlı kalmasına neden oluyor. Bu karmaşık denklemde, Rusya'nın Avrupa'ya yönelik söylemsel saldırılarının, aslında kendi iç politikasına dönük bir hamle olduğu da belirtiliyor. Putin yönetimi, ekonomik zorluklar ve artan savaş yorgunluğu karşısında 'dış düşman' söylemini güçlendirerek toplumsal desteği canlı tutmaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya-NATO arasındaki bu gerilim, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren bir jeopolitik sınav niteliği taşıyor. Türkiye, hem NATO üyesi olarak ittifak yükümlülüklerini yerine getirirken hem de Rusya ile enerji, turizm ve savunma alanlarında iş birliğini sürdürüyor. Karadeniz'deki güvenlik dengeleri, özellikle tahıl koridoru anlaşmasının akıbeti ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin uygulanması, Türk dış politikasının manevra alanını daraltıyor. Ankara, bu krizde 'denge siyasetini' korumaya çalışsa da, Batı ile Rusya arasında artan rekabet, Türkiye'nin hem savunma harcamalarını artırmasını hem de Rusya ile olan ilişkilerinde daha temkinli adımlar atmasını gerektiriyor. Özellikle S-400 krizi ve F-35 süreci, bu gerilimin Türkiye'ye yansımalarının en somut örnekleri olarak öne çıkıyor.
