Rusya, Hürmüz Boğazı’nda devam eden denizcilik krizinin ülke bütçesine yaklaşık 1 trilyon Rus rublesi (13,6 milyar dolar) ek gelir sağlayacağını öngörüyor. Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, katıldığı bir televizyon programında yaptığı açıklamada, artan petrol fiyatlarının Rusya’ya beklenmedik bir kazanç kapısı açtığını belirtti. Siluanov, krizin sürmesi halinde bu gelirin 2024 yılı bütçesinde önemli bir kaynak oluşturacağını ifade etti. Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik, küresel petrol arzını tehdit ederken, fiyatların yükselmesi petrol ihracatçısı ülkeler için avantaj yaratıyor.
Krizin arka planı ve Rusya’nın beklentileri
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği stratejik bir su yoludur. Son aylarda İran ve ABD arasında artan gerilim, bölgede ticari gemilere yönelik saldırıları ve deniz güvenliği endişelerini beraberinde getirdi. Bu durum, küresel petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturdu. Rusya, dünyanın en büyük petrol ve doğalgaz ihracatçılarından biri olarak bu fiyat artışından doğrudan faydalanıyor.
Siluanov’un açıkladığına göre, Rusya’nın 2024 bütçesi ortalama 70 dolar varil petrol fiyatı üzerinden hesaplanmıştı. Ancak fiyatların 85-90 dolar bandında seyretmesi, bütçede yaklaşık 1 trilyon rublelik fazla oluşmasını sağlıyor. “Bu kriz devam ederse, petrol gelirlerimizdeki artış bütçemize önemli katkı sunacak” diyen Bakan, ek gelirin sosyal harcamalar ve altyapı yatırımları için kullanılabileceğini ima etti.
Uzmanlar, Rusya’nın Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan Batı yaptırımlarının etkisini hafifletmek için bu beklenmedik geliri kullanabileceğini belirtiyor. Ancak Hürmüz krizinin ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor. İran’ın bölgedeki provokatif eylemleri ve ABD’nin caydırıcılık çabaları, deniz güvenliğini tehdit etmeye devam ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hürmüz Boğazı krizi, küresel enerji piyasalarında belirsizliği artırırken, petrol ithalatçısı ülkeler üzerinde enflasyonist baskı yaratıyor. Avrupa Birliği, Çin ve Hindistan gibi büyük ithalatçılar alternatif tedarik yolları ararken, Rusya ve Suudi Arabistan gibi üreticiler yüksek fiyatlardan memnun. Özellikle Rusya, yaptırımlar nedeniyle Asya’ya yönelmiş olsa da, küresel fiyat artışından kârlı çıkıyor.
Suudi Arabistan liderliğindeki OPEC+ grubu, arzı sınırlı tutarak fiyatları desteklemeye devam ediyor. Bu politika, Rusya’nın bütçe gelirlerini artırırken, ABD ve Avrupa’yı rahatsız ediyor. Uzmanlara göre, Hürmüz krizi derinleşirse petrol fiyatları 100 doların üzerine çıkabilir, bu da Rusya’ya daha fazla kazanç sağlayacaktır.
Öte yandan krizin jeopolitik boyutu da önemli. İran, boğaz üzerindeki kontrolünü koz olarak kullanırken, ABD ve müttefikleri deniz güvenliğini sağlamak için operasyonlar düzenliyor. Rusya ise bu ortamda krizin tırmanmasını engellemeye çalışıyor, çünkü tam bir kapatma petrol akışını durdurarak küresel resesyona yol açabilir ve uzun vadede Rusya’ya da zarar verir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, petrol ve doğalgazda büyük ölçüde ithalata bağımlı bir ülke olarak Hürmüz krizinden fiyat artışı yoluyla etkileniyor. Yüksek petrol fiyatları, Türkiye’nin enerji faturasını yükselterek cari açığı büyütüyor ve enflasyonu körüklüyor. Rusya’nın bu krizden ek gelir elde etmesi, enerji ithalatçısı Türkiye için dolaylı bir olumsuzluk. Ancak Türkiye’nin Rusya ile enerji ilişkileri, fiyat avantajı sağlayan indirimli doğalgaz anlaşmalarını içeriyor. Artan petrol fiyatları Türkiye’yi alternatif kaynak arayışına iterken, Hürmüz gibi stratejik geçiş noktalarının istikrarı Ankara için kritik önemde. Türkiye, bölgede diplomatik girişimlerini sürdürerek hem enerji güvenliğini korumayı hem de tırmanışı önlemeyi hedefliyor.
