Alman haftalık dergisi Der Spiegel, uluslararası ortaklarıyla birlikte yürüttüğü kapsamlı bir soruşturmada, Rusya ile Çin arasındaki askeri iş birliğinin bugüne kadar bilinmeyen boyutlarını gün yüzüne çıkardı. Elde edilen gizli belgelere göre, Moskova ve Pekin, savunma alanında stratejik bir ortaklık kurmanın ötesine geçerek, ortak askeri tatbikatlar, silah teknolojisi transferi ve hatta nükleer caydırıcılık konularında koordinasyon planları geliştiriyor. Bu iş birliği, Batı ittifakı için yeni bir tehdit oluştururken, iki ülke arasındaki ilişkilerin "yeni bir kötücül eksen" olarak nitelendirilmesine yol açıyor.
Gizli belgelerde neler var?
Soruşturma kapsamında incelenen belgeler, Rusya ve Çin'in savunma bakanlıkları arasında 2020'den bu yana imzalanan protokoller, ortak tatbikat planları ve silah alım anlaşmalarını içeriyor. Belgelerde, iki ülkenin Pasifik Okyanusu'nda ortak devriye gezileri düzenlediği, Akdeniz'de ise Rus donanmasına ait gemilerin Çin tersanelerinde bakıma alındığı bilgileri yer alıyor. Ayrıca, Çin'in Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının yanı sıra, Sukhoi ve MiG savaş uçaklarının ortak üretimi için müzakerelerin sürdüğü belirtiliyor. En dikkat çekici iddia ise, iki ülkenin nükleer silah kullanımı konusunda "kırmızı çizgiler" belirlemek üzere gizli bir diyalog yürüttüğü yönünde.
Uzmanlar, bu iş birliğinin Soğuk Savaş dönemindeki Sovyet-Çin ittifakından çok daha kapsamlı olduğunu vurguluyor. O dönemde ideolojik yakınlık ön plandayken, şimdi pragmatik çıkarlar belirleyici. Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle Batı yaptırımlarıyla karşı karşıya kalması, Çin'in ise Tayvan ve Güney Çin Denizi konularında ABD ile gerilim yaşaması, iki ülkeyi birbirine yaklaştıran temel etkenler olarak öne çıkıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Rusya-Çin askeri ortaklığı, yalnızca iki ülkeyi ilgilendiren bir gelişme olmanın ötesinde, küresel güç dengelerini de derinden etkiliyor. ABD ve müttefikleri, bu ortaklığı "otoriter rejimlerin ittifakı" olarak tanımlıyor ve NATO'nun doğu kanadı ile Hint-Pasifik bölgesinde yeni tehditlerle karşı karşıya olduklarını ifade ediyor. Özellikle, Çin'in Rusya'ya yönelik askeri teknoloji transferi, Ukrayna savaşında Rus ordusunun savaş kabiliyetini artırabileceği endişesini doğuruyor. Aynı şekilde, Rus donanmasının Pasifik'teki varlığı, Çin'in bölgesel hakimiyet iddialarını güçlendiriyor.
Öte yandan, bu iş birliğinin sınırları da bulunuyor. İki ülke arasındaki güven eksikliği, tarihsel rekabet ve Sibirya'nın demografik yapısı gibi faktörler, tam bir askeri ittifakın önündeki engeller olarak görülüyor. Ancak Der Spiegel'in ortaya çıkardığı belgeler, mevcut iş birliğinin daha önce tahmin edilenden çok daha ileri düzeyde olduğunu kanıtlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin hem NATO müttefiki hem de Rusya ile yakın ilişkiler yürüten bir ülke olarak hassas bir denge politikası izlemesini gerektiriyor. Rusya-Çin askeri ortaklığının derinleşmesi, Türkiye'nin Karadeniz ve Doğu Akdeniz'deki güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle Rus donanmasının Çin tersanelerinde bakıma alınması, Türkiye'nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nden kaynaklanan kontrol yetkisini dolaylı olarak zayıflatabilir. Ayrıca, Çin'in savunma sanayiindeki yükselişi, Türkiye'nin insansız hava araçları gibi alanlardaki rekabet avantajını tehdit edebilir. Ankara'nın bu yeni jeopolitik gerçeklik karşısında, hem NATO ile dayanışmasını sürdürmesi hem de Rusya ile diyaloğu koruması gerekecek.
