Rus güçleri, Nijer'e cihatçı gruplarla mücadele etmek amacıyla konuşlandırıldı. Ancak sahadaki gelişmeler, Moskova'nın önceliğinin cihatçılarla savaşmaktan ziyade ülkedeki askeri yönetimi korumak olduğunu gösteriyor. Bu durum, Rusya'nın Batı Afrika'daki varlığının doğasını ve bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerini tartışmaya açıyor.
Rusya'nın Batı Afrika'daki Varlığı ve Nijer'deki Rolü
Nijer, Temmuz 2023'te Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum'un devrilmesiyle askeri bir darbeye sahne oldu. Darbenin ardından General Abdourahamane Tchiani liderliğindeki askeri cunta yönetimi ele geçirdi. Fransa ve diğer Batılı ülkelerle ilişkiler hızla bozuldu ve Fransız askerleri ülkeden çekildi. Bu boşlukta Rusya, Nijer ile güvenlik işbirliğini derinleştirdi. Rus askeri danışmanları ve Afrika Kolordusu'na bağlı unsurlar Nijer'e konuşlandırıldı. Rusya, cihatçı gruplarla mücadelede Nijer ordusuna destek sağlayacağını açıkladı. Ancak sahadaki raporlar, Rus güçlerinin öncelikli olarak askeri yönetimi korumaya odaklandığını, cihatçılara yönelik operasyonların ise sınırlı kaldığını ortaya koyuyor.
Cihatçı Tehdit ve Rusya'nın Stratejik Öncelikleri
Nijer, Sahel bölgesinde cihatçı grupların en aktif olduğu ülkelerden biri. IŞİD ve El Kaide bağlantılı gruplar, ülkenin güneybatısında ve Mali sınırında saldırılar düzenliyor. Nijer ordusu, bu gruplarla mücadelede yeterli kapasiteye sahip değil. Rusya'nın bölgedeki diğer müttefiki Mali'de de benzer bir durum yaşanıyor. Wagner Grubu (şimdiki adıyla Afrika Kolordusu) Mali'de cihatçılarla savaşmak yerine askeri cuntayı korumaya odaklandı ve bu durum cihatçı grupların kontrol alanlarını genişletmesine yol açtı. Nijer'de de benzer bir senaryonun tekrarlanmasından endişe ediliyor. Rusya'nın Afrika'daki stratejisi, Batılı ülkelerin etkisini kırmak ve doğal kaynaklara erişim sağlamak üzerine kurulu. Bu nedenle, askeri yönetimlerle kurulan ilişkiler, cihatçı tehdidi ortadan kaldırmaktan daha öncelikli görünüyor.
Batı Afrika'da Rusya'nın Etkisi ve Bölgesel Dengeler
Rusya'nın Batı Afrika'daki artan etkisi, bölgesel dengeleri sarsıyor. Fransa'nın bölgeden çekilmesiyle oluşan boşluğu Rusya dolduruyor. Nijer, Mali ve Burkina Faso, Rusya ile güvenlik anlaşmaları imzaladı. Bu ülkeler, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu'ndan (ECOWAS) ayrılarak Sahel Devletleri İttifakı'nı kurdu. Rusya, bu ittifak aracılığıyla bölgede kalıcı bir askeri varlık tesis etmeyi hedefliyor. Ancak Rusya'nın cihatçı gruplarla etkili bir mücadele yürütememesi, bölgedeki istikrarsızlığı daha da artırıyor. Cihatçı saldırılar, sivilleri hedef alıyor ve yerinden edilme sayısı her geçen gün artıyor. Uluslararası kuruluşlar, Sahel'deki insani krizin derinleştiği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Batı Afrika'da askeri yönetimleri korumaya öncelik vermesi, bölgedeki güvenlik dinamiklerini Türkiye'nin aleyhine değiştirebilir. Türkiye, Sahel ülkeleriyle savunma işbirliği anlaşmaları imzalamış ve bölgede ekonomik ilişkilerini geliştirmiştir. Rusya'nın cihatçılarla etkin mücadele etmemesi, bölgede istikrarsızlığın sürmesine yol açarak Türkiye'nin yatırımlarını ve enerji güvenliğini tehdit edebilir. Ayrıca, Rusya'nın bölgedeki artan etkisi, NATO müttefiki Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinde denge kurmasını zorlaştırabilir. Türkiye'nin, bölgede istikrarın sağlanması için cihatçı gruplarla mücadeleye daha fazla ağırlık veren bir strateji izlemesi ve yerel aktörlerle işbirliğini güçlendirmesi gerekmektedir.
