Rusya, 8 Nisan 2025'te ABD'li astronot Jonny Kim ve iki Rus kozmonot Aleksandr Gorbunov ile Aleksey Ovchinin'i taşıyan Soyuz MS-27 uzay aracını başarıyla fırlattı. Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden TSİ 12.30'da havalanan araç, yaklaşık üç saat sonra Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) kenetlendi. Bu misyon, Ukrayna savaşı nedeniyle artan jeopolitik gerilimlere rağmen ABD ile Rusya arasındaki uzay işbirliğinin sürdüğünü gösteriyor.
Misyonun ayrıntıları ve ekibin görevleri
NASA astronotu Jonny Kim, bir ABD Donanması gazisi ve doktor olarak biliniyor. 2013'te astronot adayı seçilen Kim, bu uçuşla ilk kez uzaya çıktı. Rus kozmonotlar Aleksandr Gorbunov ve Aleksey Ovchinin ise daha önce birden fazla ISS görevinde bulunmuş deneyimli isimler. Ekip, ISS'de yaklaşık altı ay kalacak ve bilimsel deneyler, uzay yürüyüşleri ve istasyon bakım çalışmaları yapacak.
Yolculuk, Sovyet döneminden kalma ancak sürekli güncellenen Soyuz kapsülüyle gerçekleşti. Fırlatma, Rusya'nın uzay ajansı Roscosmos ve NASA arasında imzalanan 'entegre mürettebat değişimi' anlaşmasının bir parçası. Bu anlaşma sayesinde her iki ülkenin astronotları ISS'de düzenli olarak görev alıyor. Şu anda istasyonda ABD, Rusya ve diğer ülkelerden toplam 11 kişi bulunuyor.
Jeopolitik boyut: Gerilimlere rağmen işbirliği
Ukrayna savaşı sonrası Batı yaptırımları Rusya'yı birçok alanda izole etse de, uzay işbirliği bu durumdan büyük ölçüde etkilenmedi. ISS ortak projesi, ABD, Rusya, Avrupa, Japonya ve Kanada'nın işbirliğiyle yürüyor. Rusya'nın 2024'te kendi uzay istasyonunu kurma planları olsa da, en azından 2028'e kadar ISS'de kalmayı taahhüt etti. Bu misyon, iki ülkenin bilimsel hedefler doğrultusunda bir araya gelebildiğini kanıtlıyor.
Öte yandan Çin, kendi uzay istasyonu Tiangong'u tamamlayarak alternatif bir kutup oluşturuyor. Rusya, Çin'le Ay keşfi konusunda işbirliği yaparken, ABD Artemis programıyla Ay'a dönmeyi hedefliyor. Uzay yarışı, Soğuk Savaş dönemindeki rekabetten farklı olarak çok kutuplu bir hal alıyor. Bu misyon, ABD-Rusya işbirliğinin hala mümkün olduğunu ancak sürdürülebilirliğinin belirsiz olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzay alanında kendi milli programını yürütüyor. 2023'te Türk astronot Alper Gezeravcı'nın ISS'e gitmesi bu alandaki ilk somut adımdı. ABD-Rusya ortak misyonu, Türkiye için iki ülkeyle de işbirliği potansiyeline işaret ediyor. Türkiye, milli uydu ve uzay araçları geliştirme hedefleri doğrultusunda, bu tür teknolojik işbirliklerinden yararlanabilir. Ayrıca, jeopolitik gerilimlere rağmen uzay işbirliğinin devam etmesi, Türkiye'nin denge politikasına uygun bir ortam yaratıyor.
