İngiltere'nin ulusal posta servisi Royal Mail'in çatı şirketi International Distribution Services'in (IDS) CEO'su Martin Seidenberg'in toplam ücret paketi, şirket kârının gerilemesine rağmen 6,9 milyon sterline (yaklaşık 8,7 milyon dolar) yükseldi. IDS'nin 2025 mali yılı raporuna göre, Seidenberg'in maaş ve primlerden oluşan paketi bir önceki yıla göre yüzde 60 oranında arttı. Bu artış, Royal Mail'in 2024 yılında Çek milyarder Daniel Křetínský liderliğindeki EP Group tarafından 3,57 milyar sterline satın alınmasının ardından geldi. Satın alma işlemi, posta hizmetinin özelleştirilmesine yönelik eleştirileri beraberinde getirmişti. Şirketin faaliyet kârı ise aynı dönemde yüzde 15 düşüşle 1,2 milyar sterline geriledi. Royal Mail, artan enflasyon ve mektup hacmindeki azalma nedeniyle zor bir dönemden geçiyor.
Gelişmenin arka planı
Royal Mail, 2013 yılında hükümet tarafından özelleştirilmiş ve 2022'de Křetínský'nin EP Group'una satılmıştı. Satış, sendikalar ve muhalefet partileri tarafından "ulusal bir varlığın peşkeş çekilmesi" olarak nitelendirilmişti. IDS'nin yönetim kurulu, Seidenberg'in ücret artışını şirketin yeniden yapılandırma çabaları ve uzun vadeli büyüme hedefleriyle gerekçelendiriyor. Ancak şirket içi kaynaklar, çalışanların düşük maaş zamları ve işten çıkarmalarla karşı karşıya olduğu bir dönemde CEO'nun bu kadar yüksek bir prim almasının moral bozucu olduğunu belirtiyor. Royal Mail, 2023'te 10.000'den fazla işçi çıkarmış ve posta ücretlerine yüzde 30 zam yapmıştı.
Şirket, mektup hacminin 2011'den bu yana yarı yarıya düştüğünü, ancak paket teslimatlarının e-ticaret sayesinde arttığını açıkladı. Seidenberg'in performansı, şirketin dönüşüm stratejisi kapsamında değerlendiriliyor; ancak kâr düşüşü, hissedarların tepkisine yol açtı. IDS'nin yıllık genel kurulunda bazı hissedarlar maaş artışını protesto etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, sadece İngiltere'de değil, küresel ölçekte posta hizmetlerinin karşı karşıya olduğu yapısal sorunlara ışık tutuyor. Dijitalleşmeyle birlikte mektup hacminin düşmesi, posta şirketlerini paket teslimatına yöneltirken, bu alanda Amazon, DHL gibi devlerle rekabet ediyorlar. Avrupa'da Deutsche Post, La Poste gibi şirketler de benzer sıkıntılar yaşıyor. CEO maaşlarının bu boyutlara ulaşması, özelleştirmenin yarattığı eşitsizlik ve hesap verilebilirlik tartışmalarını yeniden gündeme getiriyor. Özellikle temel kamu hizmetlerinin özel sektöre devredilmesinin ardından üst düzey yöneticilerin yüksek ücretler alması, sosyal adalet açısından eleştiriliyor. Bu durum, Türkiye'deki benzer kamu hizmeti tartışmaları için de bir örnek teşkil ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de PTT benzer bir dönüşüm sürecinden geçiyor; e-ticaret paketlerindeki artışa rağmen mektup hacmi düşüyor. Royal Mail örneği, kamu hizmetlerinin özelleştirilmesi durumunda ortaya çıkabilecek ücret dengesizliklerini gösteriyor. Türkiye'de PTT'nin tam özelleştirilmesi gündemde olmasa da, lojistik alandaki rekabet ve yabancı yatırımcı ilgisi artıyor. Bu olay, özelleştirme sonrası denetim mekanizmalarının önemini vurguluyor. Ayrıca, enflasyonist ortamda üst düzey yönetici maaşları ile çalışan ücretleri arasındaki makasın açılması, Türkiye'deki benzer tartışmalarla paralellik gösteriyor.
