Romanya'da siyasi kilitlenme derinleşirken, Avrupa Parlamentosu milletvekili Siegfried Mureșan, ülkedeki sosyalistler ile aşırı sağ arasında kurulacak bir ortaklığın Avrupa Birliği için tehlikeli bir emsal teşkil edeceği uyarısında bulundu. POLITICO'ya konuşan Mureșan, bu senaryonun Romanya'nın Batı yanlısı duruşunu zayıflatabileceğini ve AB içindeki dengeleri sarsabileceğini belirtti. Ülke, 6 Aralık 2020 genel seçimlerinin ardından hâlâ istikrarlı bir hükümet kuramadı; koalisyon görüşmeleri aylardır sürüyor ve siyasi partiler arasındaki anlaşmazlıklar giderek büyüyor.
Siyasi Kilitlenmenin Arka Planı
Romanya'da 2020 parlamento seçimlerinden bu yana siyasi istikrarsızlık hüküm sürüyor. Seçimlerde Sosyal Demokrat Parti (PSD) birinci çıksa da, hiçbir parti tek başına iktidar kuracak çoğunluğa ulaşamadı. Ulusal Liberal Parti (PNL) liderliğindeki merkez sağ koalisyon, PSD ile anlaşmazlıklar nedeniyle kısa sürede dağıldı. Ardından kurulan geçici hükümetler de güvenoyu alamadı. Ülke, Cumhurbaşkanı Klaus Iohannis'in arabuluculuk çabalarına rağmen yeni bir hükümet kurulamaması nedeniyle erken seçim tartışmalarıyla karşı karşıya. Bu ortamda aşırı sağcı ittifak Romanya'nın Birleşik İttifakı (AUR), yükselen popülist söylemiyle dikkat çekiyor. AUR, göç karşıtı ve AB şüphecisi tutumuyla biliniyor ve son anketlerde oy oranını artırıyor.
Mureșan'a göre, PSD'nin AUR ile işbirliği yapması durumunda Romanya'nın AB içindeki itibarı zedelenecek ve ülke, Macaristan ile Polonya'nın izlediği otoriter çizgiye kayabilir. Mureșan, "Sosyalistlerin aşırı sağla ortaklığı, Romanya'nın Avrupa yolundan sapması anlamına gelir. Bu, sadece Romanya için değil, tüm AB için tehlikeli bir emsal olur" dedi. PSD lideri Marcel Ciolacu ise AUR ile herhangi bir koalisyon görüşmesi yapmadıklarını açıkladı, ancak siyasi yelpazedeki kutuplaşma ve hükümet kurma çabalarının tıkanması, alternatif arayışları gündeme getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Romanya, NATO'nun doğu kanadında stratejik bir konuma sahip. Karadeniz'e kıyısı olan ülke, Rusya'nın Kırım'ı ilhakının ardından ittifak içindeki önemini artırdı. Ayrıca AB'nin yedinci büyük ekonomisi ve Doğu Avrupa'nın en kalabalık ülkelerinden biri. Dolayısıyla Romanya'daki siyasi istikrarsızlık, sadece ülke içi bir mesele olarak kalmayıp, NATO ve AB'nin doğu politikalarını da etkileyebilir. Özellikle son yıllarda AB içinde aşırı sağ partilerin yükselişi, Brüksel'in karar alma mekanizmalarını zorlaştırıyor. Fransa'da Ulusal Birlik, İtalya'da Brothers of Italy, İsveç'te Sweden Democrats gibi partiler, göç ve egemenlik konularında ana akım partileri zorluyor. Romanya'da AUR'un iktidara ortak olması, bu trendin Doğu Avrupa'ya yayılması olarak yorumlanabilir. Ayrıca, Romanya'nın AB fonlarından aldığı destek ve hukuk devleti reformları, aşırı sağın gündeme getirdiği yargı bağımsızlığı tartışmalarıyla tehlikeye girebilir.
Uzmanlar, Romanya'daki kilitlenmenin uzun sürmesi halinde erken seçimlerin kaçınılmaz hale gelebileceğini, ancak erken seçimlerin de aşırı sağın oy oranını daha da artırabileceğini belirtiyor. Bu durum, AB'nin genişleme ve komşuluk politikalarında Romanya'nın aktif rolünü sekteye uğratabilir. Özellikle Moldova ve Ukrayna ile ilişkilerde Romanya'nın istikrarlı bir hükümete sahip olması kritik önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Romanya'daki siyasi istikrarsızlık ve aşırı sağın yükselişi, Türkiye'nin bölgesel çıkarlarını da yakından ilgilendiriyor. Romanya, Karadeniz'de Türkiye'nin önemli bir müttefiki ve NATO içinde işbirliği yaptığı bir ülke. Aşırı sağın iktidara gelmesi veya etkisini artırması, Romanya'nın AB ve NATO içindeki yapıcı rolünü zayıflatabilir; bu da Karadeniz'deki güvenlik dengelerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Romanya'da yaşayan Türk toplumu ve soydaşların durumu, aşırı sağın göçmen karşıtı politikalarından etkilenebilir. Türkiye, Romanya ile ticari ilişkilerini ve enerji işbirliğini (örneğin TürkAkım projesi) sürdürmek istiyor; siyasi belirsizlik bu projeleri geciktirebilir. Bu nedenle Türkiye, Romanya'daki siyasi gelişmeleri dikkatle izlemeli ve istikrarın korunması yönünde diplomatik çaba göstermelidir.
