Eski Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladic, 8 Mart 2024 tarihinde Belgrad'da düzenlenen cenaze töreniyle toprağa verildi. 1995 Srebrenitsa soykırımı da dahil olmak üzere savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan müebbet hapse mahkûm edilen Mladic, 2023 yılında hayatını kaybetmişti. Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) tarafından suçlu bulunan Mladic'in cenazesine yüzlerce kişi katıldı. Tören, Belgrad'daki Novo Groblje (Yeni Mezarlık) mezarlığında gerçekleşti. Sırbistan hükümet yetkilileri cenazeye katılmadı.
Mladic'in savaş suçları ve cenaze töreni
Ratko Mladic, 1992-1995 Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun (VRS) başkomutanıydı. 1995 Temmuz ayında Srebrenitsa'da 8 binden fazla Boşnak erkeği ve genci katlettiren saldırının emrini verdi. Ayrıca Saraybosna kuşatması sırasında sivil hedeflere yönelik saldırılardan sorumlu tutuldu. 2017 yılında Lahey'deki ICTY tarafından soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan suçlu bulunarak ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. 2021'de temyiz mahkemesi cezayı onadı. Mladic, 2023 yılında cezaevinde hayatını kaybetti.
Cenaze töreni, Sırbistan'da tartışmalı bir atmosferde gerçekleşti. Törene aşırı milliyetçi gruplar ve Mladic'in destekçileri katıldı. Bazı katılımcılar Sırp bayrakları taşıdı ve Mladic lehine sloganlar attı. Sırbistan hükümeti, cenazeye resmi düzeyde katılım göstermedi. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ve diğer üst düzey yetkililer törende görülmedi. Ancak hükümetin cenazeye müdahale etmemesi, eleştirilere yol açtı. Srebrenitsa kurbanlarının aileleri, törenin soykırımı inkâr anlamına geldiğini belirterek tepki gösterdi.
Bölgesel ve uluslararası yankılar
Mladic'in cenazesi, Bosna-Hersek ve Sırbistan arasındaki gerilimi yeniden alevlendirdi. Bosna-Hersek'teki Boşnak siyasetçiler, Sırbistan'ı soykırımı normalize etmekle suçladı. Srebrenitsa Anma Merkezi, cenazenin "soykırım inkârının somut bir örneği" olduğunu açıkladı. Avrupa Birliği yetkilileri, Sırbistan'ın savaş suçlarıyla yüzleşme konusunda daha fazla adım atması gerektiğini vurguladı. Öte yandan Sırbistan'daki milliyetçi çevreler, Mladic'i "Sırp kahramanı" olarak nitelendirmeye devam ediyor. Bu durum, Batı Balkanlar'da kalıcı barış ve uzlaşma çabalarını zorlaştırıyor.
Uluslararası kamuoyu, cenaze törenini endişeyle izledi. Birleşmiş Milletler, Srebrenitsa soykırımının inkâr edilmesinin kabul edilemez olduğunu yineledi. ABD Dışişleri Bakanlığı, Sırbistan'ı savaş suçlularını yüceltmekten kaçınmaya çağırdı. Rusya ise cenazeye dair herhangi bir açıklama yapmadı; ancak Moskova'nın geleneksel olarak Sırbistan'a verdiği destek biliniyor. Tören, bölgede etnik milliyetçiliğin hâlâ canlı olduğunu gösterdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bosna Savaşı'nda Türkiye, Boşnak halkının yanında yer almış ve Srebrenitsa soykırımını tanımıştı. Mladic'in cenazesinin Belgrad'da milliyetçi bir gösteriye dönüşmesi, Türkiye'nin Balkanlar'daki barış ve istikrar çabalarını olumsuz etkiliyor. Türkiye, Sırbistan ile ilişkilerini geliştirmeye çalışırken soykırım inkârının önlenmesi konusunda hassasiyetini korumalı. Ayrıca bölgede istikrarın bozulması, Türkiye'nin enerji ve ticaret yolları için risk oluşturur. Bu nedenle Ankara, taraflar arasında diyalogu teşvik etmeli ve savaş suçlarının cezasız kalmaması gerektiğini savunmalıdır.
