Hindistan Savunma Bakanı Rajnath Singh, Tacikistan'ın başkenti Duşanbe'de düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Hükümet Başkanları toplantısı marjında İran Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Mohammad Reza Aref ve Tacikistan Başbakanı ile görüşmelerde bulundu. Singh, İranlı mevkidaşı ile yaptığı görüşmede duyduğu memnuniyeti dile getirerek, "Duşanbe'deki ŞİÖ Hükümet Başkanları toplantısı çerçevesinde İran Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Mohammad Reza Aref ile tanışmaktan mutluluk duydum" ifadelerini kullandı. Görüşmeler, Hindistan'ın Orta Asya ve İran ile savunma ve diplomatik ilişkilerini güçlendirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Görüşmelerin Arka Planı ve ŞİÖ Zirvesi
Şanghay İşbirliği Örgütü, 2001 yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan tarafından kurulan bölgesel bir güvenlik ve işbirliği örgütü. Hindistan ve Pakistan 2017'de örgüte tam üye olarak katıldı. İran ise 2023'te tam üyelik statüsü kazandı. ŞİÖ, ekonomik işbirliği, güvenlik, terörle mücadele ve bölgesel istikrar gibi konularda üye ülkeler arasında diyalog platformu işlevi görüyor. Duşanbe'deki toplantı, örgütün hükümet başkanları düzeyindeki yıllık toplantılarından biri. Bu yılki toplantıda ticaret, bağlantılılık, enerji ve güvenlik konularının ele alındığı biliniyor.
Rajnath Singh'in İran Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Aref ile görüşmesi, iki ülke arasındaki savunma işbirliği ve bölgesel güvenlik konularını kapsadığı tahmin ediliyor. Hindistan ile İran arasında Chabahar Limanı projesi, enerji işbirliği ve Afganistan'daki istikrar gibi konularda yakın diyalog bulunuyor. Ayrıca iki ülke, terörizmle mücadele ve bölgesel bağlantılılık projelerinde işbirliği yapıyor. Singh'in Tacikistan Başbakanı ile görüşmesi ise ikili savunma ilişkileri, askeri eğitim ve Orta Asya'daki güvenlik durumunu ele aldı. Hindistan, Tacikistan ile 2000'li yıllardan bu yana savunma alanında işbirliği yapıyor; Tacikistan'da bir Hindistan askeri üssü bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hindistan'ın ŞİÖ içindeki aktif diplomasisi, bölgesel güç dengesi açısından önem taşıyor. Çin ve Pakistan'ın da üye olduğu örgütte Hindistan, Orta Asya ülkeleri ve İran ile ilişkilerini derinleştirerek etki alanını genişletmeye çalışıyor. İran ile artan işbirliği, özellikle ABD yaptırımları altındaki İran'a karşı bir denge unsuru olarak görülüyor. Hindistan, aynı zamanda Rusya ve Çin ile de ŞİÖ çerçevesinde diyalog halinde. Tacikistan ise Afganistan sınırındaki güvenlik endişeleri nedeniyle Hindistan ile savunma işbirliğine önem veriyor. Bu görüşmeler, Hindistan'ın "Act West" politikası kapsamında Orta Asya ve İran ile bağlantılarını güçlendirme stratejisinin bir yansıması.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan Savunma Bakanı'nın İran ve Tacikistan ile ŞİÖ çerçevesinde yaptığı görüşmeler, Türkiye'nin bölgesel diplomasisi açısından dolaylı da olsa önemli sinyaller içeriyor. Türkiye, ŞİÖ'de diyalog ortağı statüsünde ve örgütle ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor. Hindistan'ın İran ile savunma ve bağlantılılık alanında işbirliğini derinleştirmesi, Türkiye'nin Orta Asya ve İran'a yönelik politikalarında dikkate alması gereken bir husus. Ayrıca Tacikistan ile savunma işbirliği, bölgedeki güvenlik mimarisinde Hindistan'ın artan rolüne işaret ediyor. Türkiye, benzer şekilde Orta Asya ülkeleriyle savunma ve ekonomi ilişkilerini güçlendirme çabasında. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgede rekabetçi bir diplomasi yürütmesi gerektiğini gösteriyor.
