Kanada'nın Quebec eyaletinde bağımsızlık yanlısı Parti Québécois (PQ), bu hafta yapılan eyalet seçimlerinde azınlık hükümeti kuracak çoğunluğu elde etti. Ancak anketler, Quebec halkının büyük çoğunluğunun bağımsızlık fikrine karşı olduğunu gösteriyor. Seçim sonuçları, ayrılıkçı hareketin siyasi olarak hâlâ etkili olabileceğini, fakat bağımsızlık konusunun seçmen nezdinde öncelikli olmadığını ortaya koyuyor.
Parti Québécois'nin Zaferi ve Bağımsızlık Söylemi
Parti Québécois, 1 Ekim'de yapılan seçimlerde oyların yaklaşık yüzde 30'unu alarak 125 sandalyeli Quebec Ulusal Meclisi'nde 55 sandalye kazandı. Bu sonuç, PQ'nun 2018'deki seçimlerde uğradığı ağır yenilginin ardından yeniden iktidara gelmesi anlamına geliyor. Ancak hiçbir parti çoğunluğu sağlayamadığı için PQ, azınlık hükümeti kuracak. Parti lideri Paul St-Pierre Plamondon, seçim kampanyası boyunca bağımsızlık konusunu ön plana çıkarmaktan kaçındı ve daha çok ekonomik ve sosyal konulara odaklandı. Yine de PQ'nun uzun vadeli hedefinin Quebec'in bağımsızlığı olduğu biliniyor.
Seçim sonuçları, Quebec siyasetinde dikkat çekici bir değişimi yansıtıyor. 2018'de iktidarı kaybeden ve 2022'de yalnızca 4 sandalye kazanan PQ, bu kez oylarını önemli ölçüde artırdı. Ancak bu artışta bağımsızlık söyleminin mi yoksa diğer faktörlerin mi etkili olduğu tartışmalı. Uzmanlar, PQ'nun başarısında mevcut hükümete duyulan memnuniyetsizliğin ve eyaletteki siyasi dengelerin etkili olduğunu belirtiyor.
Bağımsızlık Fikri Neden Popüler Değil?
Quebec'te bağımsızlık konusu, 1980 ve 1995'te yapılan referandumlarda sırasıyla yüzde 60 ve yüzde 50,6 oranında reddedilmişti. O günden bu yana bağımsızlık desteği giderek azaldı. Son anketlere göre, Quebec halkının yalnızca yüzde 30-35'i bağımsızlığı destekliyor. Özellikle genç seçmenler arasında bu oran daha da düşük. Bağımsızlık karşıtları, Quebec'in Kanada içinde kalmasının ekonomik ve siyasi istikrar açısından daha avantajlı olduğunu savunuyor. Ayrıca federal hükümetin Quebec'e tanıdığı özel statü ve kültürel özerklik, ayrılıkçılığı zayıflatan etkenler arasında.
Parti Québécois lideri Plamondon, seçim zaferinin ardından yaptığı konuşmada bağımsızlık referandumu düzenleme konusunda aceleci olmayacaklarını ima etti. “Quebec halkı bize bir görev verdi; bu görev öncelikle ekonomiyi güçlendirmek ve sosyal adaleti sağlamaktır” dedi. Ancak parti tabanı, uzun vadede bağımsızlık hedefinden vazgeçilmemesi konusunda ısrarcı.
Kanada Siyaseti ve Federal Dengeler
Quebec, Kanada'nın ikinci en kalabalık eyaleti ve federal siyasette belirleyici bir güce sahip. Eyaletteki seçim sonuçları, federal düzeyde de yankı uyandırdı. Başbakan Justin Trudeau, Quebec halkının iradesine saygı duyduğunu belirtirken, ülkenin birlik ve beraberliğine vurgu yaptı. Federal hükümet, Quebec'e yönelik mali transferler ve özerklik talepleri konusunda daha esnek bir tutum izleyebilir.
Öte yandan, PQ'nun azınlık hükümeti, eyalet meclisinde muhalefetin desteğine ihtiyaç duyacak. Bu durum, bağımsızlık yanlısı politikaların hayata geçirilmesini zorlaştırabilir. Quebec'teki diğer partiler, bağımsızlık konusunda mesafeli duruşlarını koruyor. Özellikle merkez sağ eğilimli Coalition Avenir Québec (CAQ) ve merkez sol eğilimli Quebec Solidaire, bağımsızlık referandumuna sıcak bakmıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Quebec'teki bağımsızlık tartışması, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, uluslararası alanda etnik ve bölgesel ayrılıkçılık hareketlerinin seyri açısından dikkatle izlenmesi gereken bir örnek teşkil ediyor. Kanada'nın federal yapısı ve Quebec'e tanıdığı özerklik, ayrılıkçılığı besleyen değil, tersine törpüleyen bir model olarak sunuluyor. Türkiye, kendi içindeki etnik ve bölgesel meselelerde farklı bir yaklaşım benimserken, Quebec örneği, özerklik ve federalizm tartışmalarında referans noktası olarak kullanılabilir. Ayrıca, Kanada ile Türkiye arasındaki ekonomik ve diplomatik ilişkilerde Quebec'in yeri ve olası bir bağımsızlık senaryosunun Kanada'nın NATO ve BM gibi uluslararası platformlardaki tutumunu nasıl etkileyeceği, Türk dış politikası açısından uzun vadeli bir analiz konusu olabilir.
