Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in özel temsilcisi Kirill Dmitriev'in, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile Cumartesi günü Moskova'da bir araya geleceği bildirildi. Reuters'a konuşan iki kaynak, görüşmenin ABD heyetinin Moskova'ya varışının hemen ardından gerçekleşeceğini aktardı. Bu temas, Ukrayna savaşının sona erdirilmesi ve iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi yönünde yürütülen diplomatik çabaların bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Diplomatik Temasların Arka Planı
Kirill Dmitriev, Rusya'nın doğrudan yatırım fonu olan RDIF'in başkanı olarak uzun yıllar Batı ile ekonomik ve diplomatik temaslarda bulundu. Özellikle 2022'de Ukrayna işgalinin başlamasının ardından Batı yaptırımlarına maruz kalan Dmitriev, Rusya'nın en yüksek profilli müzakerecilerinden biri haline geldi. ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu özel temsilcisi olarak bilinen Steve Witkoff, son aylarda Rus mevkidaşlarıyla birçok kez bir araya gelerek ateşkes ve barış müzakerelerinde kilit rol oynadı. Jared Kushner ise Trump'ın damadı ve eski başdanışmanı olarak dış politika konularında gayri resmi kanallarda etkili bir isim. İkilinin Moskova ziyareti, ABD'nin Ukrayna'daki savaşı sonlandırma çabalarının yoğunlaştığı bir döneme denk geliyor.
ABD yönetimi, son haftalarda hem Kiev hem de Moskova ile temaslarını sürdürerek olası bir ateşkesin şartlarını müzakere ediyor. Ancak taraflar arasındaki derin görüş ayrılıkları ve sahadaki askeri durum, diplomatik çabaları zorlaştırıyor. Rusya, işgal altındaki topraklardan çekilmeye yanaşmazken, Ukrayna toprak bütünlüğünün korunması konusunda ısrarcı. Washington'ın baskısıyla yürütülen görüşmelerde somut bir ilerleme sağlanabilmiş değil.
Dmitriev'in görüşmede ekonomik işbirliği, yaptırımların hafifletilmesi ve esir takası gibi konuları da gündeme getirmesi bekleniyor. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, ABD ile temasların devam ettiğini ancak henüz somut bir sonuç alınamadığını belirtmişti. Peskov, "Görüşmeler sürüyor, ancak sonuç odaklı bir noktada değiliz" ifadelerini kullanmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Moskova'da gerçekleşecek görüşme, yalnızca Ukrayna savaşı açısından değil, aynı zamanda Avrupa güvenlik mimarisi ve küresel güç dengeleri açısından da kritik bir önem taşıyor. ABD'nin Rusya ile doğrudan temaslarını artırması, Avrupa başkentlerinde endişeyle izleniyor. Avrupa Birliği ve NATO üyeleri, Washington'ın Kyiv'in katılımı olmadan Rusya ile bir anlaşmaya varmasından çekiniyor. Özellikle Almanya ve Fransa, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün korunması ve Avrupa'nın güvenlik mimarisinde söz sahibi olması gerektiğini vurguluyor.
Öte yandan, ABD ile Rusya arasındaki temasların artması, Çin'in bölgedeki etkisini dengeleme amacı taşıyor. Trump yönetimi, Rusya'yı Çin'den koparmaya yönelik stratejik bir hamle olarak bu görüşmeleri kullanıyor. Ancak Putin yönetimi, Çin ile olan stratejik ortaklığını korumaya özen gösteriyor. Dmitriev'in görüşmelerinde enerji, tahıl koridoru ve Kuzey Akım gibi konuların da masaya gelmesi muhtemel.
Diğer taraftan, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşta son dönemde elde ettiği küçük çaplı ilerlemeler, Moskova'nın müzakere masasındaki elini güçlendirebilir. Ancak ABD'nin olası yeni yaptırımları ve askeri yardımları, Moskova üzerindeki baskıyı artırabilir. Görüşmenin zamanlaması, Biden döneminden farklı olarak Trump'ın ikinci başkanlık döneminde Rusya ile doğrudan angajman stratejisinin bir yansıması olarak okunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz'e komşu bir ülke olarak Ukrayna savaşının seyrinden doğrudan etkileniyor. Montrö Bozcaada ve İstanbul Boğazları'na ilişkin tutumuyla savaşın başından bu yana dengeli bir politika izleyen Ankara, hem Kyiv hem de Moskova ile diyalog kanallarını açık tutuyor. ABD ile Rusya arasındaki bu tür doğrudan görüşmeler, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zayıflatabilir veya tam tersine, Türkiye'nin enerji ve tahıl koridoru konularındaki kilit konumunu güçlendirebilir. Ayrıca, olası bir ateşkes ve yaptırımların hafifletilmesi, Türkiye'nin Rusya ile olan ticari ve enerji ilişkilerini de etkileyecek. Ankara, savaşın sona ermesiyle birlikte bölgesel istikrarın artmasını ve Karadeniz'de güvenliğin sağlanmasını arzu ediyor.
