Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in uluslararası kalkınma elçisi Boris Titov, ekonominin tamamen askeri-sanayi kompleksinin ihtiyaçlarına göre yönetilmesi durumunda Rus ekonomisinin "kontrolden çıkma" riskiyle karşı karşıya kalacağını söyledi. Titov'un bu açıklamaları, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı finanse etmek için ekonomik kaynaklarını seferber ettiği bir dönemde geldi. TASS haber ajansının bildirdiğine göre Titov, Rus ekonomisinin savaş ekonomisine dönüşmesi halinde bunun ciddi sonuçları olabileceğini vurguladı.
Gelişmenin arka planı
Boris Titov, 2012'den bu yana Putin'in uluslararası kalkınma konularındaki temsilcisi olarak görev yapıyor ve aynı zamanda iş dünyasına yakın İstolnik adlı bir işçi örgütünün de kurucusu. Titov, Salı günü yaptığı açıklamada, ekonominin yalnızca askeri harcamalara odaklanması halinde sivil sektörlerin ihmal edilebileceğini ve bunun da enflasyonu artırabileceğini ve ekonomik dengesizliklere yol açabileceğini ifade etti. "Ekonomiyi tamamen askeri-sanayi kompleksine çevirirsek, ekonomi kontrolden çıkabilir" diyen Titov, bu durumun ülkenin kalkınma hedeflerini olumsuz etkileyeceğini sözlerine ekledi.
Rusya, Batı yaptırımlarına rağmen savunma harcamalarını keskin bir şekilde artırmış durumda. 2024 federal bütçesinin yaklaşık %30'u savunma ve güvenlik harcamalarına ayrıldı. Kremlin, Ukrayna'daki savaşın üçüncü yılına girerken, askeri üretimi artırmak için ekonominin birçok sektörünü seferber etmiş durumda. Ancak bu durum, sivil ekonomide bazı aksamalara yol açıyor; özellikle işgücü kıtlığı ve kaynakların askeri üretime yönlendirilmesi, sivil sektörlerde enflasyonist baskıları artırıyor. Rusya Merkez Bankası, faiz oranlarını yükselterek enflasyonla mücadele etmeye çalışıyor, ancak ekonomistler bu politikaların uzun vadede sürdürülemez olduğunu savunuyor.
Titov'un uyarıları, Rus iş dünyasının bazı kesimlerinin savaş ekonomisinin yarattığı olumsuz etkilerden endişe duyduğunu gösteriyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler, artan maliyetler ve belirsizlik nedeniyle zorlanıyor. Bazı iş insanları, hükümetin savaş harcamalarının gölgesinde kalan sivil ekonominin ihmal edilmemesi gerektiğini dile getiriyor. Titov'un açıklaması bu kaygıların üst düzey bir yetkili tarafından dile getirilmesi açısından dikkate değer.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Rusya ekonomisinin savaşın getirdiği yükle başa çıkma kapasitesi konusundaki tartışmaları yeniden alevlendiriyor. Batılı ekonomistler, Rusya'nın savaş ekonomisinin sürdürülebilirliğini uzun vadede sorguluyor. Öte yandan, Rus yönetimi, savunma sanayisindeki büyümenin genel ekonomik büyümeyi de tetiklediğini savunuyor. Rusya'nın gayri safi yurt içi hasılası (GSYİH) 2023'te %3.6 büyüdü; bu büyümenin önemli bir kısmı askeri üretimden kaynaklandı. Ancak bu büyümenin kalitesi tartışmalı; zira sivil tüketim ve yatırımlar istenilen düzeyde değil.
Küresel etki açısından, Rusya ekonomisindeki bir istikrarsızlık, enerji piyasalarından gıda ihracatına kadar pek çok alanda yeni dalgalanmalara yol açabilir. Rusya, dünyanın en büyük buğday ihracatçılarından biri; ayrıca enerji kaynakları açısından da kritik bir tedarikçi. Ekonomisinin kontrolden çıkması halinde, uluslararası piyasalarda arz sıkıntısı yaşanabilir. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, Rusya ile ticari ilişkilerinden etkilenebilir. Bu nedenle Titov'un uyarıları, sadece Rusya içi bir mesele olmaktan öte, küresel ekonomik istikrar açısından da önem taşıyor. Ayrıca, Rusya'nın ekonomik zaafları, Moskova'nın jeopolitik manevra kabiliyetini sınırlayabilir; zira ekonomik kapasite, askeri gücün temelini oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya ekonomisindeki bu tür bir istikrarsızlık, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilir. Türkiye, Rusya ile enerji ve ticaret alanlarında derin bağlara sahip; özellikle doğal gaz ithalatının önemli bir kısmını Rusya'dan karşılıyor. Rus ekonomisinin zayıflaması, enerji arz güvenliği ve ticaret akışları açısından risk oluşturabilir. Ayrıca, Rusya'nın ekonomik belirsizlikleri, turizm gelirleri açısından Türkiye'ye gelen Rus turist sayısında azalmaya neden olabilir. Jeopolitik olarak, Rusya'nın baskı altındaki bir ekonomisi Uluslararası anlaşmazlıklarda daha öngörülemez davranışlar sergileyebilir; bu da Karadeniz'deki güvenlik dengelerini etkileyebilir. Türkiye, Rusya ile Batı arasındaki hassas dengesini korurken, ekonomik dalgalanmalara karşı da hazırlıklı olmalıdır.
